بکەر (Subject) یەکێکە لە دوو کۆڵەکەی سەرەکیی ڕستە. بکەر بریتییە لەو (ناو یان جێناوە)ی کە کارەکە ئەنجام دەدات، یان کارەکەی بۆ پاڵ دەدرێت. بەبێ بکەر، فرمانەکە وەک ئەوە وایە بێ خاوەن بێت.
١. پێناسی بکەر
بکەر ئەو کەسە یان ئەو شتەیە کە هەڵدەستێت بە ئەنجامدانی فرمانی ناو ڕستەکە. بۆ دۆزینەوەی بکەر، هەمیشە پرسیاری "کێ؟" یان "چی؟" لە فرمانەکە دەکەین.
٢. شێوەکانی بکەر لە ڕستەدا
- بکەر وەک "ناو": (دکتۆرەکە هات، قوتابییەکە خوێندی).
- بکەر وەک "جێناوی سەربەخۆ": (من نووسیم، تۆ خورادت، ئەو چوو).
- بکەر وەک "جێناوی لکاو": (هاتــم، بینــم، ڕۆیشتــین). لێرەدا (ـم، ـین) بکەرن.
٣. جۆرەکانی بکەر لە ڕێزمانی کوردیدا
ئەم بەشە بۆ لێپرسینەوەکەت زۆر گرنگە، چونکە بکەر بەپێی فرمانەکە دەگۆڕێت:
أ. بکەری دیار (Explicit Subject):
ئەو بکەرەیە کە ناوی لە ناو ڕستەکەدا هاتووە و دەیبینین. نموونە: (دایکم نانی ئامادە کرد).
ب. بکەری شاراوە (Implicit Subject):
کاتێک تەنها لە ڕێگەی پاشگری فرمانەکە (جێناوی لکاو) دەیزانین کێیە. نموونە: (چووم بۆ بازاڕ).
٤. سیستەمی ئەرگاتیڤ و بکەر (خاڵە جەوهەرییەکە)
ئەمە لوتکەی زانیاری ڕێزمانییە. دەبێت بزانیت بکەر لە کاتی ڕابردوودا لەگەڵ فرمانی تێپەڕ چۆن ڕەفتار دەکات:
• لە ڕستەی (ئازاد نانی خوارد)، ئازاد بکەرە.
• بەڵام ئەگەر بکەرەکە بکەینە جێناو، دەڵێین: (نانم خوارد). لێرەدا (ـم) بکەرە، بەڵام لە جیاتی ئەوەی بلکێت بە فرمانەکە، چووە لکاوە بە (نان) کە بەرکارە.
تێبینی: ئەگەر فرمانەکە تێنەپەڕ بوو، بکەرەکە هەمیشە دەلکێت بە فرمانەکەوە (وەک: هاتم).
٥. جیاوازی بکەر (Subject) و ئەنجامدەر (Agent)
هەندێک جار بکەر کارەکە ناکات، بەڵکو کارەکەی بەسەردا دێت (لە ڕستەی بکەرنادیاردا):
ڕستەی بکەردار: (ئازاد نانەکەی خوارد). (ئازاد بکەرە).
ڕستەی بکەرنادیار: (نانەکە خوراو). لێرەدا (نانەکە) بووەتە جێگرەوەی بکەر (Passive Subject).