لێکدانەوەی تەواوی خەونی: قەرز
١. واتای گشتی (ئاگادارکردنەوە):
قەرز لە خەوندا هێمای بەرپرسیارێتی، مافی خەڵک، و فشارە دەروونییەکانە. ئەگەر بینیت قەرزاریت، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانتدا (بەرامبەر خودا یان خەڵک) کەمتەرخەمی دەکەیت. بینینی قەرز زۆرجار وەک نیشانەی هەستکردن بە تاوان یان دڵەڕاوکێ لێکدەدرێتەوە کە خەوبینەکە ناتوانێت لێی ڕزگار بێت.
٢. لایەنی ئەرێنی (مژدەی ڕزگاربوون):
* دانەوەی قەرز: یەکێکە لە باشترین خەونەکان؛ مژدەی نەمانی خەم، جێبەجێکردنی بەڵێنەکان، و ئاشتبوونەوەی کەسە زیزەکانە.
* داواکردنی قەرز بۆ کەسێکی تر: نیشانەی دڵپاکیی خەوبینەکە و حەزی یارمەتیدانی خەڵکە کە دواتر خێری بۆ دەگەڕێتەوە.
* گەڕانەوەی قەرز بۆت: ئاماژەیە بۆ گەڕانەوەی مافێکی خوراو یان بیستنی هەواڵێکی خۆش کە مێژوویەکی زۆرە چاوەڕێی دەکەیت.
٣. لایەنی نەرێنی و مەترسی:
- داواکردنی قەرز و وەرنەگرتنی: نیشانەی بێهیواییە لە بابەتێکی دارایی یان کۆمەڵایەتی کە زۆر گرنگ بووە لات.
- قەرزێک کە ناتوانیت بیدەیتەوە: ئاگادارکردنەوەیە لە کەمتەرخەمی لە مافی دایک و باوک یان نزیکەکانت.
- زیندانیبوون بەهۆی قەرزەوە: ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بەندبوون و بێدەسەڵاتی لە بەرامبەر کێشەکانی ژیاندا.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاماژەیە بۆ قورسیی باری بژێوی؛ ئەگەر ببینێت قەرز دەداتەوە، واتا لە کارەکەیدا سەرکەوتوو دەبێت.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی هەڵگرتنی نهێنییەک یان بەڵێنێکە کە دەبێت بیباتە سەر؛ بۆ کچانی سەڵت، ئاماژەیە بۆ پەلەکردن لە بڕیاری هاوسەرگیری.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و وەرگرتنی پارە بۆ دانەوەی قەرز: مژدەی ڕزقێکی کتوپڕ و نەمانی کێشە گەورەکانە؛ خودا دەرگایەکت بۆ دەکاتەوە کە چاوەڕێت نەدەکرد.
- گریانی قووڵ کاتێک خاوەن قەرزەکان لە دەورەتن: نیشانەی ماندووبوونی زۆرە لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پێویستی بە پشوودان هەیە.
- تینوێتی و وەرگرتنی ئاو بە قەرز: ئاماژەیە بۆ تینوێتی سۆز و میهرەبانی؛ نیشانەیە کە پێویستە زیاتر گرنگی بە خۆت بدەیت و داوای یارمەتی لە کەسانی متمانەپێکراو بکەیت.
قەرز لە خەوندا هێمای بەرپرسیارێتی، مافی خەڵک، و فشارە دەروونییەکانە. ئەگەر بینیت قەرزاریت، ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە لە ئەنجامدانی ئەرکەکانتدا (بەرامبەر خودا یان خەڵک) کەمتەرخەمی دەکەیت. بینینی قەرز زۆرجار وەک نیشانەی هەستکردن بە تاوان یان دڵەڕاوکێ لێکدەدرێتەوە کە خەوبینەکە ناتوانێت لێی ڕزگار بێت.
٢. لایەنی ئەرێنی (مژدەی ڕزگاربوون):
* دانەوەی قەرز: یەکێکە لە باشترین خەونەکان؛ مژدەی نەمانی خەم، جێبەجێکردنی بەڵێنەکان، و ئاشتبوونەوەی کەسە زیزەکانە.
* داواکردنی قەرز بۆ کەسێکی تر: نیشانەی دڵپاکیی خەوبینەکە و حەزی یارمەتیدانی خەڵکە کە دواتر خێری بۆ دەگەڕێتەوە.
* گەڕانەوەی قەرز بۆت: ئاماژەیە بۆ گەڕانەوەی مافێکی خوراو یان بیستنی هەواڵێکی خۆش کە مێژوویەکی زۆرە چاوەڕێی دەکەیت.
٣. لایەنی نەرێنی و مەترسی:
- داواکردنی قەرز و وەرنەگرتنی: نیشانەی بێهیواییە لە بابەتێکی دارایی یان کۆمەڵایەتی کە زۆر گرنگ بووە لات.
- قەرزێک کە ناتوانیت بیدەیتەوە: ئاگادارکردنەوەیە لە کەمتەرخەمی لە مافی دایک و باوک یان نزیکەکانت.
- زیندانیبوون بەهۆی قەرزەوە: ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بەندبوون و بێدەسەڵاتی لە بەرامبەر کێشەکانی ژیاندا.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاماژەیە بۆ قورسیی باری بژێوی؛ ئەگەر ببینێت قەرز دەداتەوە، واتا لە کارەکەیدا سەرکەوتوو دەبێت.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی هەڵگرتنی نهێنییەک یان بەڵێنێکە کە دەبێت بیباتە سەر؛ بۆ کچانی سەڵت، ئاماژەیە بۆ پەلەکردن لە بڕیاری هاوسەرگیری.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و وەرگرتنی پارە بۆ دانەوەی قەرز: مژدەی ڕزقێکی کتوپڕ و نەمانی کێشە گەورەکانە؛ خودا دەرگایەکت بۆ دەکاتەوە کە چاوەڕێت نەدەکرد.
- گریانی قووڵ کاتێک خاوەن قەرزەکان لە دەورەتن: نیشانەی ماندووبوونی زۆرە لە کێشە کۆمەڵایەتییەکان و پێویستی بە پشوودان هەیە.
- تینوێتی و وەرگرتنی ئاو بە قەرز: ئاماژەیە بۆ تینوێتی سۆز و میهرەبانی؛ نیشانەیە کە پێویستە زیاتر گرنگی بە خۆت بدەیت و داوای یارمەتی لە کەسانی متمانەپێکراو بکەیت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ق)