لێکدانەوەی تەواوی خەونی: پەیزە (پەیژە)
بەپێی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکانی وەک ئیبن سیرین و نابلوسی، لێکدانەوەی وردی وشەی (پەیزە - پەیژە) لە خەوندا کە هێمایە بۆ سەرکەوتن و پلەوپایە، بەم شێوەیەیە:
١. واتای گشتی
پەیزە یان قادرمە لە خەوندا هێمایە بۆ هۆکارەکانی سەرکەوتن و گەیشتن بە ئامانج. سەرکەوتن بەسەر پەیزەدا نیشانەی بەدەستهێنانی پلە و پایە و جێگیربوونی باری داراییە، بەڵام دابەزین لێی یان شکانی پەیزەکە، ئاگادارکردنەوەیە لە پاشەکشە یان وەستانی هەندێک کار.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: مژدەی هەوڵدان و گەیشتنە بە هاوسەرگیری یان کارێکی بەرز. ئەگەر بە ئاسانی سەرکەوت، واتا بە بێ ماندووبوون دەگاتە ئاواتەکەی.
خێزاندار: ئاماژەیە بۆ پێشکەوتنی لە ژیانی پیشەییدا. ئەگەر پەیزەکە درێژ بوو، واتا تەمەنی درێژ دەبێت و بەرەکەت دەکەوێتە ڕزقەکەیەوە.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی سەرکەوتنی گەورەیە لە خوێندن یان بەدەستهێنانی ناوبانگێکی باش. سەرکەوتن بەسەر پەیزەی داردا بۆ ئەو وەک "بەهێزکردنی کەسایەتی" لێکدەدرێتەوە.
خێزاندار: هێمایە بۆ بەڕێوەبردنی ماڵ و بەختەوەری. ئەگەر بینی بەسەر پەیزەیەکی بەرزدا سەردەکەوێت، واتا لە لای هاوسەرەکەی و خێزانەکەی قەدر و ڕێزی زۆرتر دەبێت.
٤. کاریگەری ڕەنگەکان (ڕەنگی پەیزەکە)
پەیزەی ڕەش (وەک ئاسنی ڕەش): هێمایە بۆ هێز، سەقامگیری، و دەسەڵاتێکی پتەو کە کەس ناتوانێت بیهەژێنێت.
پەیزەی زەرد: ئاگادارکردنەوەیە لە ماندووبوونێکی جەستەیی لە کاتی گەیشتن بە ئامانجەکان. پێویستە خەوبینەکە ئارام بگرێت و پەلە نەکات.
پەیزەی ڕوون (سپی یان مەڕمەڕی سپی): باشترین مژدەیە؛ نیشانەی پاکی کارەکان، ڕزقێکی حەڵاڵ، و سەرکەوتنێکە کە هەموو کەس ستایشی دەکات.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، tinuêti)
گریان لە کاتی سەرکەوتن بەسەر پەیزەدا: نیشانەی فەرەجێکی گەورەیە؛ واتا ئەو سەرکەوتنەی بەدەستی دەهێنیت دوای ماندووبوون و ناخۆشییەکی زۆر دێت، کە وای لێ دەکەیت لە خۆشیدا بگریت.
پێکەنین لەسەر پەیزە: مژدەی دڵنیایی و سەرکەوتنی مسۆگەرە. واتا خەوبینەکە متمانەی بە خۆی هەیە و دەگاتە لوتکەی ئاواتەکانی.
تینوێتی و سەرکەوتن: ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە تینووی گۆڕانکاری و زانیارییە، و گەیشتنی بە سەرەوە وەک "تێربوون" لە هەموو ئەو شتانە لێکدەدرێتەوە کە پێویستی بووە.
٦. زانیاری زەروور (بارودۆخ و بڕ)
بارودۆخی پەیزەکە (پتەو یان لرزۆک):
پەیزەی نوێ و پتەو: مژدەی سەرکەوتنی جێگیر و بێ کێشەیە.
پەیزەی لرزۆک یان شکاو: ئاگادارکردنەوەیە لەوەی کە هەندێک هەنگاو پێویستیان بە وردبینی زیاترە تاوەکو زیانت پێ نەگات.
بڕ (درێژی و کورتی):
پەیزەی زۆر درێژ: نیشانەی گەیشتنە بە پلەیەکی زۆر باڵا یان تەمەن درێژی.
پەیزەی کورت: ئاماژەیە بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو لە ماوەیەکی کەمدا.
١. واتای گشتی
پەیزە یان قادرمە لە خەوندا هێمایە بۆ هۆکارەکانی سەرکەوتن و گەیشتن بە ئامانج. سەرکەوتن بەسەر پەیزەدا نیشانەی بەدەستهێنانی پلە و پایە و جێگیربوونی باری داراییە، بەڵام دابەزین لێی یان شکانی پەیزەکە، ئاگادارکردنەوەیە لە پاشەکشە یان وەستانی هەندێک کار.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: مژدەی هەوڵدان و گەیشتنە بە هاوسەرگیری یان کارێکی بەرز. ئەگەر بە ئاسانی سەرکەوت، واتا بە بێ ماندووبوون دەگاتە ئاواتەکەی.
خێزاندار: ئاماژەیە بۆ پێشکەوتنی لە ژیانی پیشەییدا. ئەگەر پەیزەکە درێژ بوو، واتا تەمەنی درێژ دەبێت و بەرەکەت دەکەوێتە ڕزقەکەیەوە.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی سەرکەوتنی گەورەیە لە خوێندن یان بەدەستهێنانی ناوبانگێکی باش. سەرکەوتن بەسەر پەیزەی داردا بۆ ئەو وەک "بەهێزکردنی کەسایەتی" لێکدەدرێتەوە.
خێزاندار: هێمایە بۆ بەڕێوەبردنی ماڵ و بەختەوەری. ئەگەر بینی بەسەر پەیزەیەکی بەرزدا سەردەکەوێت، واتا لە لای هاوسەرەکەی و خێزانەکەی قەدر و ڕێزی زۆرتر دەبێت.
٤. کاریگەری ڕەنگەکان (ڕەنگی پەیزەکە)
پەیزەی ڕەش (وەک ئاسنی ڕەش): هێمایە بۆ هێز، سەقامگیری، و دەسەڵاتێکی پتەو کە کەس ناتوانێت بیهەژێنێت.
پەیزەی زەرد: ئاگادارکردنەوەیە لە ماندووبوونێکی جەستەیی لە کاتی گەیشتن بە ئامانجەکان. پێویستە خەوبینەکە ئارام بگرێت و پەلە نەکات.
پەیزەی ڕوون (سپی یان مەڕمەڕی سپی): باشترین مژدەیە؛ نیشانەی پاکی کارەکان، ڕزقێکی حەڵاڵ، و سەرکەوتنێکە کە هەموو کەس ستایشی دەکات.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، tinuêti)
گریان لە کاتی سەرکەوتن بەسەر پەیزەدا: نیشانەی فەرەجێکی گەورەیە؛ واتا ئەو سەرکەوتنەی بەدەستی دەهێنیت دوای ماندووبوون و ناخۆشییەکی زۆر دێت، کە وای لێ دەکەیت لە خۆشیدا بگریت.
پێکەنین لەسەر پەیزە: مژدەی دڵنیایی و سەرکەوتنی مسۆگەرە. واتا خەوبینەکە متمانەی بە خۆی هەیە و دەگاتە لوتکەی ئاواتەکانی.
تینوێتی و سەرکەوتن: ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە تینووی گۆڕانکاری و زانیارییە، و گەیشتنی بە سەرەوە وەک "تێربوون" لە هەموو ئەو شتانە لێکدەدرێتەوە کە پێویستی بووە.
٦. زانیاری زەروور (بارودۆخ و بڕ)
بارودۆخی پەیزەکە (پتەو یان لرزۆک):
پەیزەی نوێ و پتەو: مژدەی سەرکەوتنی جێگیر و بێ کێشەیە.
پەیزەی لرزۆک یان شکاو: ئاگادارکردنەوەیە لەوەی کە هەندێک هەنگاو پێویستیان بە وردبینی زیاترە تاوەکو زیانت پێ نەگات.
بڕ (درێژی و کورتی):
پەیزەی زۆر درێژ: نیشانەی گەیشتنە بە پلەیەکی زۆر باڵا یان تەمەن درێژی.
پەیزەی کورت: ئاماژەیە بۆ گەیشتن بە ئامانجێکی دیاریکراو لە ماوەیەکی کەمدا.
خەونامەی تەنیا حاجی