لێکدانەوەی تەواوی خەونی: حەج
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
حەج لە خەوندا مژدەی "گەڕانەوە بۆ لای خودا، جێگیربوونی ئایین، و دەسپێکی ژیانێکی نوێیە". هێمایەکە بۆ پاکبوونەوە لە گوناه و قبوڵبوونی نزا. ئەگەر خەوبینەکە نەخۆش بێت، نیشانەی چاکبوونەوەیە، و ئەگەر قەرزار بێت، مژدەی دانەوەی قەرزەکانیەتی بە پشتیوانی خودا.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* فەوتانی حەج: ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی دەرفەتێکی گەورە یان پاشەکشە لە کارێکی گرنگدا.
* دەرکردن لە حەج: ئاگادارکردنەوەیە لە تێکچوونی پەیوەندی لەگەڵ خودا یان کەسانی نزیک؛ پێویستی بە تەوبە و چاوخشاندنەوە بە کردارەکاندا هەیە.
* گەڕانەوە بێ حەجکردن: نیشانەی دوودڵی و تەواو نەکردنی کارێکی خێرە کە دەستت پێکردبوو.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ ئافرەتێکی پارێزگار؛ بۆ خێزاندار نیشانەی بەرزبوونەوەی پلە و پایە و هەیبەتە.
- نەرێنی: هەڵگرتنی چەک لە کاتی حەجدا، ئاماژەیە بۆ موناقەشەی بێ سوود لە ئاییندا یان دروستبوونی کێشەی خێزانی.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی حەیا و پارێزگارییە. سووڕانەوە لە دەوری کەعبە مژدەی هاتنەدی ئاواتێکی گەورەیە.
- نەرێنی: پۆشینی جلی ناشرین لە حەجدا، ئاگادارکردنەوەیە لە کەمتەرخەمی لە عیبادەت یان بوونی کەسێکی دووڕوو لە دەوروبەر.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و بینینی کەعبە: مژدەی گەیشتن بە لوتکەی بەختەوەری و کۆتاییهاتنی غەیبی هەموو خەمەکانە.
- گریان لە عەرەفە: نیشانەی لێخۆشبوونی گوناه و کردنەوەی دەرگایەکی ڕەحمەتە کە تەواوی ژیانت دەگۆڕێت.
- تینوێتی لە حەجدا: ئاماژەیە بۆ تینوێتی خەوبینەکە بۆ "حەقیقەت و ئارامی دەروونی"، و نیشانەی ئەوەیە لەسەر ڕێگای ڕاستە.
حەج لە خەوندا مژدەی "گەڕانەوە بۆ لای خودا، جێگیربوونی ئایین، و دەسپێکی ژیانێکی نوێیە". هێمایەکە بۆ پاکبوونەوە لە گوناه و قبوڵبوونی نزا. ئەگەر خەوبینەکە نەخۆش بێت، نیشانەی چاکبوونەوەیە، و ئەگەر قەرزار بێت، مژدەی دانەوەی قەرزەکانیەتی بە پشتیوانی خودا.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* فەوتانی حەج: ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی دەرفەتێکی گەورە یان پاشەکشە لە کارێکی گرنگدا.
* دەرکردن لە حەج: ئاگادارکردنەوەیە لە تێکچوونی پەیوەندی لەگەڵ خودا یان کەسانی نزیک؛ پێویستی بە تەوبە و چاوخشاندنەوە بە کردارەکاندا هەیە.
* گەڕانەوە بێ حەجکردن: نیشانەی دوودڵی و تەواو نەکردنی کارێکی خێرە کە دەستت پێکردبوو.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ ئافرەتێکی پارێزگار؛ بۆ خێزاندار نیشانەی بەرزبوونەوەی پلە و پایە و هەیبەتە.
- نەرێنی: هەڵگرتنی چەک لە کاتی حەجدا، ئاماژەیە بۆ موناقەشەی بێ سوود لە ئاییندا یان دروستبوونی کێشەی خێزانی.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی حەیا و پارێزگارییە. سووڕانەوە لە دەوری کەعبە مژدەی هاتنەدی ئاواتێکی گەورەیە.
- نەرێنی: پۆشینی جلی ناشرین لە حەجدا، ئاگادارکردنەوەیە لە کەمتەرخەمی لە عیبادەت یان بوونی کەسێکی دووڕوو لە دەوروبەر.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و بینینی کەعبە: مژدەی گەیشتن بە لوتکەی بەختەوەری و کۆتاییهاتنی غەیبی هەموو خەمەکانە.
- گریان لە عەرەفە: نیشانەی لێخۆشبوونی گوناه و کردنەوەی دەرگایەکی ڕەحمەتە کە تەواوی ژیانت دەگۆڕێت.
- تینوێتی لە حەجدا: ئاماژەیە بۆ تینوێتی خەوبینەکە بۆ "حەقیقەت و ئارامی دەروونی"، و نیشانەی ئەوەیە لەسەر ڕێگای ڕاستە.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ح)