لێکدانەوەی تەواوی خەونی: عەرەق (مەشروب)
١. واتای گشتی (ئاگادارکردنەوە):
بینینی عەرەق یان مەشروب لە خەوندا زۆربەی کات وەک ئاگادارکردنەوە لە پارەی حەرام یان بێباک بوون لە ئەرکەکان لێکدەدرێتەوە. ئەگەر بینیت بەبێ ناچاری مەشروب دەخۆیتەوە، ئاماژەیە بۆ بەدەستهێنانی سامانی نادروست. بەڵام ئەگەر تەنیا بینیت و نەتخواردەوە، واتا تۆ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختی ئەخلاقیدایت و پێویستە وریای بڕیارەکانت بیت.
٢. لایەنی ئەرێنی (بەدەگمەن):
* ڕووبارێک لە مەشروب (بۆ چاکەکاران): نیشانەی خۆشییەکانی بەهەشت و نزیکبوونەوەیە لە خودا.
* مەشروب بۆ نەخۆش: هەندێک جار بە واتای نەمانی ئازار دێت، بە مەرجێک نەگاتە ئاستی بێهۆشی.
* تێکەڵکردنی مەشروب بە ئاو: ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە پارەی حەڵاڵ و حەرامی تێکەڵ کردووە و دەبێت وریای بێت.
٣. لایەنی نەرێنی و خراپ:
- سەرخۆشبوون بەبێ خواردنەوە: ئاماژەیە بۆ ترسێکی زۆر یان قەلەقییەکی دەروونی توند کە کۆنترۆڵ ناکرێت.
- دروستکردنی مەشروب (گوشینی ترێ): نیشانەی کارکردنە بۆ کەسێکی ستەمکار یان تێوەگلان لە فیتنە.
- شەڕکردن لەسەر مێزی مەشروب: ئاماژەیە بۆ دوژمنایەتی و کێشەی کۆمەڵایەتی بەهۆی قسەی بێهودەوە.
- مردوو مەشروب بخواتەوە: نیشانەی بەختەوەرییە لەو دنیا (چونکە لەوێ حەڵاڵە)، بە مەرجێک لە ژیانیدا کەسێکی چاک بووبێت.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاگادارکردنەوەیە لە نەمانی شکۆ و لەدەستدانی پارە؛ بۆ کەسی ئایینپەروەر نیشانەی زیادبوونی پەرۆشییە بۆ زانست.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی بێباکی لە بەرپرسیارێتییەکان یان ڕاکردنە لە واقیع بەرەو وەهم و خەیاڵ.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی سەرخۆشیدا: نیشانەی نەرێنییە و ئاماژەیە بۆ بێمنەتی لە هەڵەکان و تاقیکردنەوەیەکی سەخت.
- گریانی قووڵ و شکاندنی شووشە: مژدەیەکی باشە و نیشانەی تەوبەکردن و کۆتاییهاتنی سەرلێشێوانە.
- تینوێتی و مەشروب لە جیاتی ئاو: ئاماژەیە بۆ تینوێتی خۆشییەکی کاتی کە زیانت پێ دەگەیەنێت؛ ئاگادارییە کە پەنا بۆ چارەسەری هەڵە نەبەیت.
بینینی عەرەق یان مەشروب لە خەوندا زۆربەی کات وەک ئاگادارکردنەوە لە پارەی حەرام یان بێباک بوون لە ئەرکەکان لێکدەدرێتەوە. ئەگەر بینیت بەبێ ناچاری مەشروب دەخۆیتەوە، ئاماژەیە بۆ بەدەستهێنانی سامانی نادروست. بەڵام ئەگەر تەنیا بینیت و نەتخواردەوە، واتا تۆ لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی سەختی ئەخلاقیدایت و پێویستە وریای بڕیارەکانت بیت.
٢. لایەنی ئەرێنی (بەدەگمەن):
* ڕووبارێک لە مەشروب (بۆ چاکەکاران): نیشانەی خۆشییەکانی بەهەشت و نزیکبوونەوەیە لە خودا.
* مەشروب بۆ نەخۆش: هەندێک جار بە واتای نەمانی ئازار دێت، بە مەرجێک نەگاتە ئاستی بێهۆشی.
* تێکەڵکردنی مەشروب بە ئاو: ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە پارەی حەڵاڵ و حەرامی تێکەڵ کردووە و دەبێت وریای بێت.
٣. لایەنی نەرێنی و خراپ:
- سەرخۆشبوون بەبێ خواردنەوە: ئاماژەیە بۆ ترسێکی زۆر یان قەلەقییەکی دەروونی توند کە کۆنترۆڵ ناکرێت.
- دروستکردنی مەشروب (گوشینی ترێ): نیشانەی کارکردنە بۆ کەسێکی ستەمکار یان تێوەگلان لە فیتنە.
- شەڕکردن لەسەر مێزی مەشروب: ئاماژەیە بۆ دوژمنایەتی و کێشەی کۆمەڵایەتی بەهۆی قسەی بێهودەوە.
- مردوو مەشروب بخواتەوە: نیشانەی بەختەوەرییە لەو دنیا (چونکە لەوێ حەڵاڵە)، بە مەرجێک لە ژیانیدا کەسێکی چاک بووبێت.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاگادارکردنەوەیە لە نەمانی شکۆ و لەدەستدانی پارە؛ بۆ کەسی ئایینپەروەر نیشانەی زیادبوونی پەرۆشییە بۆ زانست.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی بێباکی لە بەرپرسیارێتییەکان یان ڕاکردنە لە واقیع بەرەو وەهم و خەیاڵ.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی سەرخۆشیدا: نیشانەی نەرێنییە و ئاماژەیە بۆ بێمنەتی لە هەڵەکان و تاقیکردنەوەیەکی سەخت.
- گریانی قووڵ و شکاندنی شووشە: مژدەیەکی باشە و نیشانەی تەوبەکردن و کۆتاییهاتنی سەرلێشێوانە.
- تینوێتی و مەشروب لە جیاتی ئاو: ئاماژەیە بۆ تینوێتی خۆشییەکی کاتی کە زیانت پێ دەگەیەنێت؛ ئاگادارییە کە پەنا بۆ چارەسەری هەڵە نەبەیت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ع)