نەخشەی داریی ژیاننامەی پێغەمبەر

ئەم لاپەڕەیە کورتەیەکی گشتگیر و وێنەیی ژیانی پێغەمبەری مرۆڤایەتی ﷺ نیشان دەدات، کە لە ڕێگەی نەخشەیەکی دارییەوە قۆناغەکانی مەککە، مەدینە، ڕەچەڵەک و کۆچی دوایی ڕێکخراوە.

١. ڕەچەڵەک و خێزان

موحەمەد ﷺ
باوان و خزمە نزیکەکان
عەبدوڵڵاباوک
ئامینەدایک
عەبدولموتەڵیبباپیر
حەمزە و عەباسمام (موسڵمان)
ئەبو تالیبمام (پشتیوان)
ئەبو لەهەبمام (دوژمن)
دایکانی بڕواداران (هاوسەرەکان)
خەدیجە
سەودە
عائیشە
حەفسە
زەینەبی کچی خوزەیمە
ئوم سەلەمە
زەینەبی کچی جەحش
جووەیریە
ئوم حەبیبە
سەفیە
مەیەمونە
ماریا
منداڵەکان
فاتیمە
زەینەب
ڕوقەییە
ئوم کەلسووم
قاسم
عەبدوڵڵا
ئیبراهیم

٢. قۆناغی مەککە (١٣ ساڵ - چاندنی بیروباوەڕ)

١. دەستپێکی سرووش (تەمەنی ٤٠ ساڵی)
ئەشکەوتی حیراءیەکەم وشە: (اقرأ)
ڕۆڵی خەدیجەدڵنەوایی و بردن بۆ لای وەرەقە
وەرەقەی کوڕی نەوفەلزانای مەسیحی و مژدەدەر
٢. بانگەوازی نهێنی و یەکەمەکان
ماڵی ئەرقەمناوەندی کۆبوونەوەی نهێنی
خەدیجەیەکەم لە ژنان
ئەبوبەکریەکەم لە پیاوان
عەلییەکەم لە منداڵان
زەیدی کوڕی حاریسەیەکەم لە بەندەکان
٣. ئازارەکان و گەمارۆ
کێوی صەفادەسپێکی بانگەوازی ئاشکرا
ئەشکەنجەبیلال، یاسر و سومەییە
شعب أبي طالب٣ ساڵ گەمارۆی ئابووری
کۆچی حەبەشەپەنا بردن بۆ نەجاشی دادپەروەر
٤. ساڵی خەم و گەشتی تائیف
عام الحزنکۆچی ئەبو تالیب و خەدیجە
تائیفبریندارکردن و موسڵمانبوونی عەداس
ئیسرا و میعراجگەشت بەرەو ئاسمان و فەرزی نوێژ
٥. کۆچ بەرەو مەدینە
فیداکاری عەلیخەوتن لە شوێنی پێغەمبەر ﷺ
ئەشکەوتی ثۆرمانەوەی ٣ شەو لەگەڵ ئەبوبەکر
تایبەتمەندی قۆناغی مەککە: زیاتر باسی یەکتاپەرستی و ڕەوشت دەکرا. موسڵمانان فەرمانی جەنگیان نەبوو، تەنها ئارامیان دەگرت. سورەتەکان کورت و خێرا و پڕ لە سوێندن.

٣. قۆناغی مەدینە و بنیاتنانی دەوڵەت

١. لایەنی ئایینی و زانستی
مزگەوتی پێغەمبەرناوەندی سیاسی، قوتابخانە و میوانداری
ئەهلی سوفەحەوانەوەی فێرخوازە هەژارەکان
٢. لایەنی کۆمەڵایەتی و سیاسی
سیستەمی برایەتینێوان (کۆچەران و پشتیوانان)
دەستووری مەدینەڕێکخستنی مافی پێکهاتەکان و جوو
دادوەرییەکسانی هەمووان لەبەردەم یاسا
٣. لایەنی ئابووری و جیهانی
بازاڕی نوێلەسەر بنەمای دادپەروەری و بێ سوو
نامە بۆ پاشاکانبانگهێشتی ڕۆم، فارس، حەبەشە و میسر
مەدینە شوێنی بنیاتنان بوو. ئەگەر مەککە قۆناغی چاندنی بیروباوەڕ بووبێت، ئەوا مەدینە قۆناغی دروێنە و جێبەجێکردنی یاسا و دروستکردنی شارستانییەت بوو.

٤. پاراستنی دەوڵەت و فەتحی مەککە

لایەنی سەربازی
ناردنی سەریاگرووپی بچووک بۆ چاودێری ڕێگاکان
بەدر، ئوحود، خەندەکسەرکردایەتی جەنگە گەورەکان
ڕێککەوتنی حودەیبییەپەیماننامەی ئاشتی
فەتحی مەککە (ساڵی ٨ی کۆچی)
سوپای ١٠ هەزار کەسیبەرەو مەککە بەبێ خوێنڕشتن
بڕۆن ئێوە ئازادنلوتکەی لێبوردەیی بەرامبەر قورەیش
پاککردنەوەی کەعبەشکاندنی بتەکان بە دەستی ﷺ
بانگی بیلالیەکەم بانگ لەسەر سەری کەعبە

٥. ماڵئاوایی و کۆچی دوایی (ساڵی ١١ی کۆچی)

١. حەجی ماڵئاوایی (حجة الوداع)
کێوی عەرەفەوتاری مێژوویی و جەخت لە مافی ژنان
وەسیەتی کۆتاییحەرامێتی خوێن و ماڵ و ناموس
٢. نەخۆشی و کۆتا وەسیەتەکان
ماڵی عائیشەشوێنی مانەوە لە ساتی نەخۆشیدا
گەردن ئازادیداوای تۆڵەکردنەوە لە خۆی لەناو مزگەوت
وەسیەتی نوێژفەرمووی: (الصلاة الصلاة)
٣. ساتی کۆچی دوایی (١٢ی ڕەبیعولئەووەڵ)
بل الرفيق الأعلىکۆتا وتەی پێغەمبەر ﷺ
وتەی ئەبوبەکرخوای گەورە نامرێت و هەمیشە زیندووە
ئەسپەردەکردنلە ژووری عائیشە (ڕەزای خوای لێ بێت)
٤. جێنشینەکان (خەلیفە ڕاشدینەکان)
ئەبوبەکری سدیق٢ ساڵ / بەرەنگاربوونەوەی هەڵگەڕاوەکان
عومەری کوڕی خەتاب١٠ ساڵ / فەتحی قودس و دادپەروەری
عوسمانی کوڕی عەفان١٢ ساڵ / کۆکردنەوەی قورئان
عەلی کوڕی ئەبو تالیب٥ ساڵ / جێگیرکردنی پایەکان

وەسفی جەستەیی (شەمائیل)

ڕوخسارگەشاوە وەک مانگی ١٤
باڵامامناوەند
چاو و قژگەورە و ڕەش / لول
بۆنخۆش وەک میسک
وەسفەکان: ڕوخساری نە زۆر سپی و نە ئەسمەر بووە. قژی تا سەر شانی هاتووە. عارەقەکەشی وەک میسک بۆنی خۆش بووە.

لێدوان بنوسە

زیکر
تەسبیح
0
پزیشکی
پێشبڕکێ
زیکر