لێکدانەوەی تەواوی خەونی: بوومەلەرزە
بەپێی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکانی وەک ئیبن سیرین و نابلوسی، لێکدانەوەی وردی وشەی (بوومەلەرزە) کە هێمایە بۆ گۆڕانکاری و تاقیکردنەوە، بەم شێوەیەیە:
١. واتای گشتی
بوومەلەرزە لە خەوندا هێمایە بۆ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی، کتوپڕ، و گەورە. بە گشتی وەک نیشانەیەک بۆ "هەژانی باری دەروونی" یان "گۆڕینی بارودۆخی شوێنێک" لێکدەدرێتەوە. ئەگەر بوومەلەرزەکە زیانی لێنەکەوتەوە، واتا گۆڕانکارییەکە ئەرێنی دەبێت، بەڵام ئەگەر ڕووخان هەبوو، ئاماژەیە بۆ تاقیکردنەوەیەکی سەخت.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری لە شوێنی نیشتەجێبوون یان گەشتێکی کتوپڕ. هەروەها نیشانەی وەرگرتنی بڕیارێکی چارەنووسسازە کە ژیانی دەهەژێنێت.
خێزاندار: هێمایە بۆ دروستبوونی کێشە یان گفتوگۆیەکی توند لە ناو خێزاندا. ئەگەر بینی بوومەلەرزەکە وەستا، واتا کۆنترۆڵی بارودۆخەکە دەکات و ئارامی دەگەڕێتەوە.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی دڵەڕاوکێیە سەبارەت بە داهاتوو، یان ڕوودانی شتێکی چاوەڕواننەکراو کە دەبێتە هۆی گۆڕانی ڕەوتی ژیانی.
خێزاندار: ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری لە باری ئابووری یان خێزانیدا. ئەگەر بینی ماڵەکەی نەکەوت، واتا بنەماڵەکەی پارێزراون و لە تاقیکردنەوەکە بە سەرکەوتوویی دەردەچن.
٤. کاریگەری ڕەنگەکان (گەر زەوی ڕەنگی گۆڕا)
زەوی سپی بوو لە کاتی بوومەلەرزەدا: مژدەی ئەوەیە کە دوای ئەم گۆڕانکارییە گەورەیە، خێر و ڕزقێکی زۆر و پاک دێتە ڕێگات.
زەوی زەرد بوو: ئاگادارکردنەوەیە لەوەی کە گۆڕانکارییەکە ڕەنگە ماندووبوونێکی جەستەیی یان دەروونی لەگەڵ بێت.
زەوی ڕەش بوو: ئاماژەیە بۆ ترس لە دەسەڵات یان تاقیکردنەوەیەکی قورس کە پێویستی بە ئارامگرتنی زۆر هەیە.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، تینوێتی)
گریان لە کاتی بوومەلەرزەدا: یەکێکە لە نیشانە باشەکان؛ واتا فەرەج و ڕزگاربوون لە بەڵایەک کە خەریک بوو ڕووبدات.
پێکەنین لە کاتی بوومەلەرزەدا: ئاماژەیە بۆ بێباکی و سەرکێشی کە ڕەنگە زیانی هەبێت، یان نیشانەی تێکچوونی هاوسەنگی دەروونییە.
تینوێتی و هەژانی زەوی: نیشانەی پەرۆشی و پێویستی خەوبینەیە بۆ جێگیربوون و دڵنیایی لە ژیانیدا.
٦. زانیاری زەروور (تام و بڕ)
تام (گەر تەپوتۆزی بوومەلەرزە چوو بە دەمدا):
تامی خۆڵ یان تاڵ: ئاماژەیە بۆ بیستنی هەواڵێکی ناخۆش یان تێپەڕاندنی قۆناغێکی تاڵ.
بڕ (هێز و ماوەی بوومەلەرزەکە):
بوومەلەرزەی بەهێز و درێژخایەن: نیشانەی گۆڕانکارییەکی گشتییە کە کاریگەری لەسەر هەموو لایەنەکانی ژیان دەبێت.
لەرزینێکی سووک (کەمی بڕ): مژدەی ئەوەیە کە تەنها ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی بگەڕێیتەوە سەر ڕێگای ڕاست و کێشەکان بە سووکی تێدەپەڕن.
١. واتای گشتی
بوومەلەرزە لە خەوندا هێمایە بۆ گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی، کتوپڕ، و گەورە. بە گشتی وەک نیشانەیەک بۆ "هەژانی باری دەروونی" یان "گۆڕینی بارودۆخی شوێنێک" لێکدەدرێتەوە. ئەگەر بوومەلەرزەکە زیانی لێنەکەوتەوە، واتا گۆڕانکارییەکە ئەرێنی دەبێت، بەڵام ئەگەر ڕووخان هەبوو، ئاماژەیە بۆ تاقیکردنەوەیەکی سەخت.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری لە شوێنی نیشتەجێبوون یان گەشتێکی کتوپڕ. هەروەها نیشانەی وەرگرتنی بڕیارێکی چارەنووسسازە کە ژیانی دەهەژێنێت.
خێزاندار: هێمایە بۆ دروستبوونی کێشە یان گفتوگۆیەکی توند لە ناو خێزاندا. ئەگەر بینی بوومەلەرزەکە وەستا، واتا کۆنترۆڵی بارودۆخەکە دەکات و ئارامی دەگەڕێتەوە.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی دڵەڕاوکێیە سەبارەت بە داهاتوو، یان ڕوودانی شتێکی چاوەڕواننەکراو کە دەبێتە هۆی گۆڕانی ڕەوتی ژیانی.
خێزاندار: ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری لە باری ئابووری یان خێزانیدا. ئەگەر بینی ماڵەکەی نەکەوت، واتا بنەماڵەکەی پارێزراون و لە تاقیکردنەوەکە بە سەرکەوتوویی دەردەچن.
٤. کاریگەری ڕەنگەکان (گەر زەوی ڕەنگی گۆڕا)
زەوی سپی بوو لە کاتی بوومەلەرزەدا: مژدەی ئەوەیە کە دوای ئەم گۆڕانکارییە گەورەیە، خێر و ڕزقێکی زۆر و پاک دێتە ڕێگات.
زەوی زەرد بوو: ئاگادارکردنەوەیە لەوەی کە گۆڕانکارییەکە ڕەنگە ماندووبوونێکی جەستەیی یان دەروونی لەگەڵ بێت.
زەوی ڕەش بوو: ئاماژەیە بۆ ترس لە دەسەڵات یان تاقیکردنەوەیەکی قورس کە پێویستی بە ئارامگرتنی زۆر هەیە.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، تینوێتی)
گریان لە کاتی بوومەلەرزەدا: یەکێکە لە نیشانە باشەکان؛ واتا فەرەج و ڕزگاربوون لە بەڵایەک کە خەریک بوو ڕووبدات.
پێکەنین لە کاتی بوومەلەرزەدا: ئاماژەیە بۆ بێباکی و سەرکێشی کە ڕەنگە زیانی هەبێت، یان نیشانەی تێکچوونی هاوسەنگی دەروونییە.
تینوێتی و هەژانی زەوی: نیشانەی پەرۆشی و پێویستی خەوبینەیە بۆ جێگیربوون و دڵنیایی لە ژیانیدا.
٦. زانیاری زەروور (تام و بڕ)
تام (گەر تەپوتۆزی بوومەلەرزە چوو بە دەمدا):
تامی خۆڵ یان تاڵ: ئاماژەیە بۆ بیستنی هەواڵێکی ناخۆش یان تێپەڕاندنی قۆناغێکی تاڵ.
بڕ (هێز و ماوەی بوومەلەرزەکە):
بوومەلەرزەی بەهێز و درێژخایەن: نیشانەی گۆڕانکارییەکی گشتییە کە کاریگەری لەسەر هەموو لایەنەکانی ژیان دەبێت.
لەرزینێکی سووک (کەمی بڕ): مژدەی ئەوەیە کە تەنها ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی بگەڕێیتەوە سەر ڕێگای ڕاست و کێشەکان بە سووکی تێدەپەڕن.
خەونامەی تەنیا حاجی