لێکدانەوەی تەواوی خەونی: حوشتر
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
حوشتر لە خەوندا هێمایە بۆ "ئارامی، خۆڕاگری، و گەشتێکی دوور و درێژ". ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە کەسێکی بەهێزە و دەتوانێت بەرگەی ناخۆشییەکان بگرێت تا دەگاتە ئامانج. هەروەها وەک هێمایەک بۆ "دەوڵەمەندی و سەرمایەیەکی گەورە" دەبینرێت ئەگەر حوشترەکە گوێڕایەڵ بێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* حوشتری تووڕە: ئاماژەیە بۆ دوژمنێکی بەهێز و کینە لەدڵ؛ چونکە حوشتر کینەی زۆرە، پێویستە وریای دەوروبەرت بیت.
* کەوتنە خوارەوە لە حوشتر: نیشانەی شکستێکی دارایی گەورە یان لەدەستدانی پلە و پایەیە دوای گەیشتنە لوتکە.
* ڕاوەدوونانی حوشتر: ئاماژەیە بۆ خەم و پەژارە یان تووشبوون بە کێشەیەکی یاسایی و حکومی.
* حوشتری سەربڕاو لەناو ماڵدا: یەکێکە لە ئاماژە ناخۆشەکان کە دەکرێت نیشانەی کۆچی دوایی گەورەی ماڵ یان ڕووداوێکی دڵتەزێن بێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ ئافرەتێکی بەسەبر. بۆ پیاوی کار، نیشانەی سەرکەوتنە لە بازرگانییەکی گەورەدا کە پێویستی بە کات و تەمەنی زۆر هەیە.
- نەرێنی: ئەگەر بینی حوشترەکە لێی یاخی دەبێت، واتا لە لایەن هاوسەر یان هاوبەشی کارییەوە تووشی خیانەت یان گوێڕایەڵی نەکردن دەبێت.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی گەڕانەوەی کەسێکی غەریبە (هاوسەر یان برا). سواربوون نیشانەی ئەوەیە کۆنتڕۆڵی تەواوی کاروباری ژیانی لە دەستدایە.
- نەرێنی: دەنگی بەرزی حوشتر (نەڕاندن) ئاماژەیە بۆ ئەگەری نەخۆشی یان بیستنی هەواڵێک کە دڵی خەوبینەکە توند دەکات.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و سواربوونی حوشتر: مژدەی گەشتێکی پڕ لە دەستکەوت یان گەیشتنە بە ئاواتێکی دێرین کە بە ئارامی بەدەست هاتووە.
- گریان و سەرکردنی حوشتر: نیشانەی بەرپرسیارێتییەکی زۆر قورسە، بەڵام گریانەکە مژدەی ڕزگاربوون و فەرەج دەدات لەو ماندووبوونە.
- تینوێتی و بینی حوشتر: ئاماژەیە بۆ تاقیکردنەوەیەکی گەورە و پێویستی بە "سەبر"؛ حوشترەکە لێرەدا دەڵێت: "کەمێکی تر خۆڕاگر بە، ئاو نزیکە".
حوشتر لە خەوندا هێمایە بۆ "ئارامی، خۆڕاگری، و گەشتێکی دوور و درێژ". ئاماژەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە کەسێکی بەهێزە و دەتوانێت بەرگەی ناخۆشییەکان بگرێت تا دەگاتە ئامانج. هەروەها وەک هێمایەک بۆ "دەوڵەمەندی و سەرمایەیەکی گەورە" دەبینرێت ئەگەر حوشترەکە گوێڕایەڵ بێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* حوشتری تووڕە: ئاماژەیە بۆ دوژمنێکی بەهێز و کینە لەدڵ؛ چونکە حوشتر کینەی زۆرە، پێویستە وریای دەوروبەرت بیت.
* کەوتنە خوارەوە لە حوشتر: نیشانەی شکستێکی دارایی گەورە یان لەدەستدانی پلە و پایەیە دوای گەیشتنە لوتکە.
* ڕاوەدوونانی حوشتر: ئاماژەیە بۆ خەم و پەژارە یان تووشبوون بە کێشەیەکی یاسایی و حکومی.
* حوشتری سەربڕاو لەناو ماڵدا: یەکێکە لە ئاماژە ناخۆشەکان کە دەکرێت نیشانەی کۆچی دوایی گەورەی ماڵ یان ڕووداوێکی دڵتەزێن بێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ ئافرەتێکی بەسەبر. بۆ پیاوی کار، نیشانەی سەرکەوتنە لە بازرگانییەکی گەورەدا کە پێویستی بە کات و تەمەنی زۆر هەیە.
- نەرێنی: ئەگەر بینی حوشترەکە لێی یاخی دەبێت، واتا لە لایەن هاوسەر یان هاوبەشی کارییەوە تووشی خیانەت یان گوێڕایەڵی نەکردن دەبێت.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی گەڕانەوەی کەسێکی غەریبە (هاوسەر یان برا). سواربوون نیشانەی ئەوەیە کۆنتڕۆڵی تەواوی کاروباری ژیانی لە دەستدایە.
- نەرێنی: دەنگی بەرزی حوشتر (نەڕاندن) ئاماژەیە بۆ ئەگەری نەخۆشی یان بیستنی هەواڵێک کە دڵی خەوبینەکە توند دەکات.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و سواربوونی حوشتر: مژدەی گەشتێکی پڕ لە دەستکەوت یان گەیشتنە بە ئاواتێکی دێرین کە بە ئارامی بەدەست هاتووە.
- گریان و سەرکردنی حوشتر: نیشانەی بەرپرسیارێتییەکی زۆر قورسە، بەڵام گریانەکە مژدەی ڕزگاربوون و فەرەج دەدات لەو ماندووبوونە.
- تینوێتی و بینی حوشتر: ئاماژەیە بۆ تاقیکردنەوەیەکی گەورە و پێویستی بە "سەبر"؛ حوشترەکە لێرەدا دەڵێت: "کەمێکی تر خۆڕاگر بە، ئاو نزیکە".
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ح)