لێکدانەوەی تەواوی خەونی: شاخ
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
شاخ لە خەوندا هێمای پیاوێکی خاوەن دەسەڵات، پلە و پۆستی بەرز، یان ئامانجێکی مەزنە. وەستان لەسەر لوتکەی شاخ مژدەی گەیشتنە بە لوتکەی سەرکەوتن لە ژیانتدا. شاخی سەوز نیشانەی پیاوچاکی و بەرەکەتە، هەروەها دانیشتن لە سێبەری شاخێکدا وەک پەنابردن بۆ پشتیوانێکی بەهێز و دڵسۆز لێکدەدرێتەوە کە لە ناخۆشییەکان دەتپارێزێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* کەوتنە خوارەوە لە شاخ: هۆشدارییە لە لەدەستدانی پلە و پایە، یان تووشبوون بە هەڵەیەکی گەورە کە زیان بە ناوبانگت دەگەیەنێت.
* شاخی ڕووخاو یان لەرزۆک: ئاماژەیە بۆ نەمانی ئاسایش و دروستبوونی کێشە بۆ گەورەی ناو خێزان یان لە ناوچەکەدا.
* ونبوون لە ناو ئەشکەوتەکان: نیشانەی سەرلێشێوان و شاردنەوەی ڕاستییەکانە، بە جۆرێک بڕیاردانت بۆ قورس دەبێت.
* شاخی ڕووت و وشک: ئاماژەیە بۆ کارکردن یان ماندووبوون بۆ کەسێکی دڵڕەق و بێ سوود کە ڕەنجەکەت بە فیڕۆ دەچێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی سەربەرزی و هێزە؛ هەڵگرتنی شاخ واتا گرتنە ئەستۆی بەرپرسیارێتییەکی گەورە و سەرکەوتن تێیدا.
- نەرێنی: بوونی شاخ بە تۆز و خۆڵ لە بەرامبەر پیاودا، ئاماژەیە بۆ لەناوچوونی دەسەڵاتی کەسێک یان پوچەڵبوونەوەی پلانەکانی.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی بوونی پشتیوانێکی وەک شاخ (هاوسەر یان باوک)؛ بۆ سەڵت، سەرکەوتن بەسەر شاخدا نیشانەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ کەسێکی بە شکۆ.
- نەرێنی: ترس لە شاخ ئاماژەیە بۆ دڵەڕاوکێ لە بەرامبەر داهاتوو یان هەستکردن بە قورسیی ئەرکەکانی ژیان.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە لوتکەی شاخەوە: مژدەی کۆنترۆڵکردنی تەواوی ژیانت و هەستکردن بە شانازییەکی بێوێنەیە.
- گریانی قووڵ و گیرخواردن لە شاخ: نیشانەی ئەوەیە خەوبینەکە لە بارودۆخێکی سەختدا گیری خواردووە و نازانێت چۆن ڕزگاری بێت، سەرەڕای بەرزیی پێگەی.
- تینوێتی و بینی کانیاو لە لوتکەدا: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "ئەنجامێکی شیرین" دوای ڕەنجێکی زۆر؛ ماندووبوونەکەت بێ سوود نابێت و بەرهەمی دەبێت.
شاخ لە خەوندا هێمای پیاوێکی خاوەن دەسەڵات، پلە و پۆستی بەرز، یان ئامانجێکی مەزنە. وەستان لەسەر لوتکەی شاخ مژدەی گەیشتنە بە لوتکەی سەرکەوتن لە ژیانتدا. شاخی سەوز نیشانەی پیاوچاکی و بەرەکەتە، هەروەها دانیشتن لە سێبەری شاخێکدا وەک پەنابردن بۆ پشتیوانێکی بەهێز و دڵسۆز لێکدەدرێتەوە کە لە ناخۆشییەکان دەتپارێزێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* کەوتنە خوارەوە لە شاخ: هۆشدارییە لە لەدەستدانی پلە و پایە، یان تووشبوون بە هەڵەیەکی گەورە کە زیان بە ناوبانگت دەگەیەنێت.
* شاخی ڕووخاو یان لەرزۆک: ئاماژەیە بۆ نەمانی ئاسایش و دروستبوونی کێشە بۆ گەورەی ناو خێزان یان لە ناوچەکەدا.
* ونبوون لە ناو ئەشکەوتەکان: نیشانەی سەرلێشێوان و شاردنەوەی ڕاستییەکانە، بە جۆرێک بڕیاردانت بۆ قورس دەبێت.
* شاخی ڕووت و وشک: ئاماژەیە بۆ کارکردن یان ماندووبوون بۆ کەسێکی دڵڕەق و بێ سوود کە ڕەنجەکەت بە فیڕۆ دەچێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی سەربەرزی و هێزە؛ هەڵگرتنی شاخ واتا گرتنە ئەستۆی بەرپرسیارێتییەکی گەورە و سەرکەوتن تێیدا.
- نەرێنی: بوونی شاخ بە تۆز و خۆڵ لە بەرامبەر پیاودا، ئاماژەیە بۆ لەناوچوونی دەسەڵاتی کەسێک یان پوچەڵبوونەوەی پلانەکانی.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی بوونی پشتیوانێکی وەک شاخ (هاوسەر یان باوک)؛ بۆ سەڵت، سەرکەوتن بەسەر شاخدا نیشانەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ کەسێکی بە شکۆ.
- نەرێنی: ترس لە شاخ ئاماژەیە بۆ دڵەڕاوکێ لە بەرامبەر داهاتوو یان هەستکردن بە قورسیی ئەرکەکانی ژیان.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە لوتکەی شاخەوە: مژدەی کۆنترۆڵکردنی تەواوی ژیانت و هەستکردن بە شانازییەکی بێوێنەیە.
- گریانی قووڵ و گیرخواردن لە شاخ: نیشانەی ئەوەیە خەوبینەکە لە بارودۆخێکی سەختدا گیری خواردووە و نازانێت چۆن ڕزگاری بێت، سەرەڕای بەرزیی پێگەی.
- تینوێتی و بینی کانیاو لە لوتکەدا: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "ئەنجامێکی شیرین" دوای ڕەنجێکی زۆر؛ ماندووبوونەکەت بێ سوود نابێت و بەرهەمی دەبێت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ش)