لێکدانەوەی تەواوی خەونی: ڤایرۆس
١. واتای گشتی (ئاگادارکردنەوە):
بینینی ڤایرۆس لە خەوندا هێمای هەڕەشەیەکی شاراوە یان کێشەیەکی وردە کە لە سەرەتاوە هەستی پێ ناکەیت. ئاماژەیە بۆ ئەوەی پێویستە وریای کەسانی فێڵباز یان بارودۆخێکی ناسەقامگیر بیت. ڤایرۆس لێرەدا وەک هێمایەک بۆ بیرۆکە یان قسەی نەرێنی لێکدەدرێتەوە کە دەکرێت کاریگەری لەسەر دەروونت دابنێت.
٢. لایەنی ئەرێنی (دوای ڕزگاربوون):
* چاکبوونەوە لە ڤایرۆس: مژدەی سەرکەوتنە بەسەر کێشەیەکی گەورە یان نەخۆشیدا؛ واتا تۆ لە مەترسی دەرچوویت.
* بینینی کوتان یان دژە-ڤایرۆس: نیشانەی ئەوەیە کە تۆ پارێزراویت و ڕێگایەک دەدۆزیتەوە بۆ ڕێگری لە زیانەکان پێش ڕوودانیان.
٣. لایەنی نەرێنی و مەترسی:
- تووشبوون و هەستکردن بە بێهێزی: هۆشدارییە لەوەی لە واقیعدا تووشی ماندووبوونی دەروونی زۆر بوویت و وزەت لێ بڕاوە.
- ڤایرۆسی کۆمپیوتەر یان مۆبایل: ئاماژەیە بۆ تێکچوونی پەیوەندییەکان یان هەوڵدان بۆ دەستوەردان لە ژیانی تایبەتی و نهێنییەکانت.
- بڵاوبوونەوەی ڤایرۆس لە شاردا: نیشانەی بوونی فیتنە و قسەوباسی ناخۆشە لە دەوروبەرت کە کاریگەری لەسەر گشتی دەبێت.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاگادارکردنەوەیە لە کێبڕکێی نادروست لە کاردا؛ پێویستە وریای ئەو کەسانە بێت کە کار بۆ تێکدانی ناوبانگی دەکەن.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی دڵەڕاوکێیە بەرامبەر تەندروستی خێزان یان ترسان لە ناحەزان؛ زۆرجار تەنها ترسێکی دەروونییە.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی لەناوبردنی ڤایرۆس: مژدەی دۆزینەوەی چارەسەرێکی زیرەکانەیە بۆ کێشەیەکی ئاڵۆز و کۆنترۆڵکردنی بارودۆخەکە.
- گریانی قووڵ کاتێک ڤایرۆسەکە کارت لێ دەکات: نیشانەی هەستکردنە بە غەدر و پێویستی بە کات بۆ گەڕانەوەی متمانە.
- تینوێتی و ژەهراویبوونی ئاو بە ڤایرۆس: ئاگادارکردنەوەیەکی زۆر جدییە؛ دەبێت وریای سەرچاوەی بژێوی و ئەو زانیارییانە بیت کە وەریان دەگریت.
بینینی ڤایرۆس لە خەوندا هێمای هەڕەشەیەکی شاراوە یان کێشەیەکی وردە کە لە سەرەتاوە هەستی پێ ناکەیت. ئاماژەیە بۆ ئەوەی پێویستە وریای کەسانی فێڵباز یان بارودۆخێکی ناسەقامگیر بیت. ڤایرۆس لێرەدا وەک هێمایەک بۆ بیرۆکە یان قسەی نەرێنی لێکدەدرێتەوە کە دەکرێت کاریگەری لەسەر دەروونت دابنێت.
٢. لایەنی ئەرێنی (دوای ڕزگاربوون):
* چاکبوونەوە لە ڤایرۆس: مژدەی سەرکەوتنە بەسەر کێشەیەکی گەورە یان نەخۆشیدا؛ واتا تۆ لە مەترسی دەرچوویت.
* بینینی کوتان یان دژە-ڤایرۆس: نیشانەی ئەوەیە کە تۆ پارێزراویت و ڕێگایەک دەدۆزیتەوە بۆ ڕێگری لە زیانەکان پێش ڕوودانیان.
٣. لایەنی نەرێنی و مەترسی:
- تووشبوون و هەستکردن بە بێهێزی: هۆشدارییە لەوەی لە واقیعدا تووشی ماندووبوونی دەروونی زۆر بوویت و وزەت لێ بڕاوە.
- ڤایرۆسی کۆمپیوتەر یان مۆبایل: ئاماژەیە بۆ تێکچوونی پەیوەندییەکان یان هەوڵدان بۆ دەستوەردان لە ژیانی تایبەتی و نهێنییەکانت.
- بڵاوبوونەوەی ڤایرۆس لە شاردا: نیشانەی بوونی فیتنە و قسەوباسی ناخۆشە لە دەوروبەرت کە کاریگەری لەسەر گشتی دەبێت.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: ئاگادارکردنەوەیە لە کێبڕکێی نادروست لە کاردا؛ پێویستە وریای ئەو کەسانە بێت کە کار بۆ تێکدانی ناوبانگی دەکەن.
- بۆ ئافرەت: نیشانەی دڵەڕاوکێیە بەرامبەر تەندروستی خێزان یان ترسان لە ناحەزان؛ زۆرجار تەنها ترسێکی دەروونییە.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی لەناوبردنی ڤایرۆس: مژدەی دۆزینەوەی چارەسەرێکی زیرەکانەیە بۆ کێشەیەکی ئاڵۆز و کۆنترۆڵکردنی بارودۆخەکە.
- گریانی قووڵ کاتێک ڤایرۆسەکە کارت لێ دەکات: نیشانەی هەستکردنە بە غەدر و پێویستی بە کات بۆ گەڕانەوەی متمانە.
- تینوێتی و ژەهراویبوونی ئاو بە ڤایرۆس: ئاگادارکردنەوەیەکی زۆر جدییە؛ دەبێت وریای سەرچاوەی بژێوی و ئەو زانیارییانە بیت کە وەریان دەگریت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (ڤ)