لێکدانەوەی تەواوی خەونی: دەریا
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
دەریا لە خەوندا هێمایە بۆ "دەسەڵاتێکی مەزن، پاشا، یان زانایەکی گەورە". سەیرکردنی دەریا لە دوورەوە نیشانەی نزیکبوونەوەیە لە ئاواتە گەورەکان. مەلەکردن لە دەریایەکی هێمن و پاکدا، مژدەی بەدەستهێنانی سەروەت و زانستێکی زۆرە؛ هەروەها ئاماژەیە بۆ کرانەوەی دەرگای ڕزق بە ڕووی خەڵکیدا.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* دەریای شێواو و شەپۆلدار: ئاماژەیە بۆ ئاژاوە، کێشەی سیاسی، یان تووڕەیی دەسەڵاتدارێک کە کاریگەری لەسەر تۆ دەبێت.
* نوقمبوون و مردن لە دەریادا: ئاگادارکردنەوەیە لە کۆتاییەکی ناخۆش یان تێوەگلان لە تاوانێکی گەورە.
* کەمبوونەوە یان وشکبوونی ئاو: نیشانەی لاوازبوونی دەسەڵات، بڵاوبوونەوەی هەژاری، یان نەمانی بەرەکەتە لە وڵاتدا.
* میزکردن لە ناو دەریادا: ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی هەڵەیەکی گەورە بەرامبەر بە خودا یان بەفیڕۆدانی بەهرەکان لە شوێنی نەشیاودا.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی سەرکەوتنی گەورەیە لە بازرگانی. بۆ سەڵت، گەشتکردن بە کەشتی واتا هاوسەرگیری لەگەڵ ئافرەتێکی خاوەن شکۆ و ژیانێکی سەقامگیر.
- نەرێنی: ئەگەر شەپۆل ڕایماڵیت، ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بێهێزی بەرامبەر کێشەکان یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی کارەکانت.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی فراوانبوونی ژیان و بەدیهاتنی خەونەکانە. خواردنەوە لە ئاوی دەریا واتا بەدەستهێنانی سەروەتێکی زۆر یان منداڵێک کە ببێتە مایەی شانازی.
- نەرێنی: دەریای تاریک و ترسناک ئاماژەیە بۆ دڵەڕاوکێ دەربارەی داهاتوو یان بوونی کەسێکی فێڵباز کە دەیەوێت زیانت پێ بگەیەنێت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و دۆزینەوەی مرواری: مژدەی قازانجێکی کتوپڕ یان هاوسەرگیرییەکی زۆر بەختەوەرە.
- گریان لەبەردەم دەریادا: نیشانەی لادانی بارێکی قورسە لەسەر دڵت؛ دەریا خەمەکانت لێ وەردەگرێت و ئارامیت پێ دەبەخشێت.
- تینوێتی و خواردنەوە لە دەریا: ئەگەر ئاوەکە شیرین بوو نیشانەی زانست و پێگەیشتنە، بەڵام ئەگەر سوێر بوو ئاماژەیە بۆ خەم و ماندووبوونی زۆر لە پێناو بژێویدا.
دەریا لە خەوندا هێمایە بۆ "دەسەڵاتێکی مەزن، پاشا، یان زانایەکی گەورە". سەیرکردنی دەریا لە دوورەوە نیشانەی نزیکبوونەوەیە لە ئاواتە گەورەکان. مەلەکردن لە دەریایەکی هێمن و پاکدا، مژدەی بەدەستهێنانی سەروەت و زانستێکی زۆرە؛ هەروەها ئاماژەیە بۆ کرانەوەی دەرگای ڕزق بە ڕووی خەڵکیدا.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* دەریای شێواو و شەپۆلدار: ئاماژەیە بۆ ئاژاوە، کێشەی سیاسی، یان تووڕەیی دەسەڵاتدارێک کە کاریگەری لەسەر تۆ دەبێت.
* نوقمبوون و مردن لە دەریادا: ئاگادارکردنەوەیە لە کۆتاییەکی ناخۆش یان تێوەگلان لە تاوانێکی گەورە.
* کەمبوونەوە یان وشکبوونی ئاو: نیشانەی لاوازبوونی دەسەڵات، بڵاوبوونەوەی هەژاری، یان نەمانی بەرەکەتە لە وڵاتدا.
* میزکردن لە ناو دەریادا: ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی هەڵەیەکی گەورە بەرامبەر بە خودا یان بەفیڕۆدانی بەهرەکان لە شوێنی نەشیاودا.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: نیشانەی سەرکەوتنی گەورەیە لە بازرگانی. بۆ سەڵت، گەشتکردن بە کەشتی واتا هاوسەرگیری لەگەڵ ئافرەتێکی خاوەن شکۆ و ژیانێکی سەقامگیر.
- نەرێنی: ئەگەر شەپۆل ڕایماڵیت، ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بێهێزی بەرامبەر کێشەکان یان لەدەستدانی کۆنترۆڵی کارەکانت.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی فراوانبوونی ژیان و بەدیهاتنی خەونەکانە. خواردنەوە لە ئاوی دەریا واتا بەدەستهێنانی سەروەتێکی زۆر یان منداڵێک کە ببێتە مایەی شانازی.
- نەرێنی: دەریای تاریک و ترسناک ئاماژەیە بۆ دڵەڕاوکێ دەربارەی داهاتوو یان بوونی کەسێکی فێڵباز کە دەیەوێت زیانت پێ بگەیەنێت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و دۆزینەوەی مرواری: مژدەی قازانجێکی کتوپڕ یان هاوسەرگیرییەکی زۆر بەختەوەرە.
- گریان لەبەردەم دەریادا: نیشانەی لادانی بارێکی قورسە لەسەر دڵت؛ دەریا خەمەکانت لێ وەردەگرێت و ئارامیت پێ دەبەخشێت.
- تینوێتی و خواردنەوە لە دەریا: ئەگەر ئاوەکە شیرین بوو نیشانەی زانست و پێگەیشتنە، بەڵام ئەگەر سوێر بوو ئاماژەیە بۆ خەم و ماندووبوونی زۆر لە پێناو بژێویدا.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (د)