پێشەوا ئەبوبەکری سدیق
١. پێشەکی
ئەبوبەکری سدیق گەورەترین و نزیکترین هاوەڵی پێغەمبەری خودایە (درودی خودای لەسەر بێت). ئەو مرۆڤەی کە یەکەم کەس بوو لە پیاوان باوەڕی هێنا و هەموو سامان و ژیانی خۆی لەپێناو ئیسلامدا بەخشی. پێگەی ئەو لە مێژوودا تەنها وەک خەلیفەیەک نییە، بەڵکو وەک ڕزگارکەری دەوڵەتی ئیسلامی لە قۆناغە هەرە سەختەکاندا دەبینرێت.
٢. ناسنامە و ڕەچەڵەک
ناوی تەواوی (عەبدوڵای کوڕی عوسمانی کوڕی عامری قوڕەیشی)یە، ناسراو بە "ئەبوبەکر". دوای چیرۆکی میعراج، پێغەمبەر (درودی خودای لەسەر بێت) نازناوی "سدیق"ی (ڕاستگۆ) پێ بەخشی چونکە بێ دوودڵی بڕوای بە هەموو وتەکانی پێغەمبەر هەبوو. دوو ساڵ و نیو دوای ساڵی فیل لەدایک بووە. بنەماڵەکەی بە ڕەوشتبەرزی و ناوبانگی چاک لەناو مەککەدا ناسراو بوون.
٣. موسڵمانبوون و ژیانی پێش کۆچ
ئەبوبەکر یەکەم پیاو بوو کە ئیسلام بوو. بێ هیچ دوودڵییەک بانگەوازەکەی قبوڵ کرد. لە مەککەدا، بەهۆی دەوڵەمەندی و پێگەی کۆمەڵایەتییەوە، پارەیەکی زۆری خەرج کرد بۆ کڕینەوە و ئازادکردنی ئەو کۆیلانەی کە بەهۆی ئیسلام بوونیانەوە ئەشکەنجە دەدران، وەک بیلال حەبەشی. ئەو لەو سەردەمەدا قەڵغانێکی بەهێز بوو بۆ پاراستنی موسڵمانە بێدەسەڵاتەکان.
٤. کۆچ و ژیانی مەدینە
گەورەترین شانازی بۆ ئەبوبەکر ئەوە بوو کە لە کاتی کۆچکردن لە مەککەوە بۆ مەدینە، هاوەڵ و هاوسەفەری تاقانەی پێغەمبەر بوو. لە ئەشکەوتی "سەور"دا پێکەوە بوون و قورئانی پیرۆز ئاماژەی بەم هاوەڵێتییە کردووە. لە مەدینەدا، ئەبوبەکر هەمیشە لە ڕیزی پێشەوە بوو و کچەکەی (دایکی بڕواداران عائیشە) بوو بە هاوسەری پێغەمبەر، کە ئەمەش خزمایەتی و نزیکییەکەیانی قووڵتر کردەوە.
٥. سیفات و ڕەوشتە بەرزەکانی
ئەبوبەکر بە نەرمی دڵ، لەسەرخۆیی و دانایی ناسراو بوو، بەڵاما لە کاتی بڕیارداندا زۆر بوێر و چاونەترس بوو. پێغەمبەر (درودی خودای لەسەر بێت) لەبارەیەوە فەرموویەتی: "ئەگەر باوەڕی هەموو ئومەتەکەم بخەیتە ترازوویەک و باوەڕی ئەبوبەکر بخەیتە ترازوویەکی تر، باوەڕی ئەبوبەکر قورستر دەبێت." ئەو نموونەی باوەڕی ڕەها و دڵسۆزی بوو.
٦. گرنگترین کارەکان و بەشداری لە جەنگەکاندا
ئەبوبەکری سدیق لە هەموو جەنگەکانی سەردەمی پێغەمبەردا بەشداری کردووە و هیچ کاتێک دوا نەکەوتووە:
- جەنگی بەدر و ئوحود و خەندەق: لە هەموویاندا وەک ڕاوێژکار و جەنگاوەرێکی نزیک لە پێغەمبەر ئامادە بوو.
- بەخشینی سامان: لە جەنگی تەبوکدا، هەموو ماڵ و سامانی خۆی هێنا و پێشکەشی کرد، کاتێک پێغەمبەر لێی پرسی: "چی تەت بۆ خێزانەکەت هێشتووەتەوە؟"، فەرمووی: "خودا و پێغەمبەرەکەی".
- کۆکردنەوەی قورئان: یەکێک لە گەورەترین کارەکانی لە کاتی خەلافەتیدا، فەرمانی کۆکردنەوەی ئایەتەکانی قورئانی پیرۆز بوو لەناو یەک بەرگدا دوای ئەوەی ژمارەیەکی زۆر لە قورئانخوێنەکان لە جەنگەکاندا شەهید بوون.
٧. ڕۆڵی لە دوای وەفاتی پێغەمبەر
دوای وەفاتی پێغەمبەر (درودی خودای لەسەر بێت)، موسڵمانان تووشی شۆکێکی گەورە بوون، بەڵام ئەبوبەکر بە وتارە مێژووییەکەی ئارامی بۆ گەڕاندنەوە. ئەو وەک یەکەم خەلیفەی موسڵمانان هەڵبژێردرا. گرنگترین کاری لەم قۆناغەدا ئەنجامدانی "جەنگەکانی ڕەدە" بوو دژی ئەوانەی لە ئایین پاشگەز ببوونەوە، بەمەش توانی یەکپارچەیی خاکی ئیسلام بپارێزێت. هەر لە سەردەمی ئەودا سوپای موسڵمانان بەرەو شام و عێراق بەڕێکەوتن.
٨. کۆچی دوایی
ئەبوبەکری سدیق لە ساڵی ١٣ی کۆچیدا و لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد، ڕێک هەمان تەمەن کە پێغەمبەری تێدا کۆچی دوایی کردبوو. پێش وەفاتی، عومەری کوڕی خەتتابی وەک جێنشینی خۆی دیاری کرد بۆ ئەوەی موسڵمانان پەرتەوازە نەبن. لە ژوورەکەی دایکی بڕواداران عائیشە و لە تەنیشت گۆڕی پێغەمبەر (درودی خودای لەسەر بێت) نێژرا.
٩. ئەنجام و پەند
ژیانی ئەبوبەکری سدیق وانەیەکی گەورەیە لەوەی چۆن مرۆڤ دەتوانێت ببێتە پشتیوانێکی ڕاستەقینە بۆ بیروباوەڕەکەی. ئەو فێری کردین کە سەرکردایەتی پێویستی بە تێکەڵەیەک لە بەزەیی و توندی هەیە. بێگومان بێ بوێری و دانایی ئەو، مێژووی ئیسلام بەرەو ئاڕاستەیەکی تر دەڕۆیشت.
فێرگەی تەنیا حاجی