ئامرازەکان (Particles/Adpositions) لە ڕێزمانی کوردیدا ڕۆڵی "پەیوەندییەر" دەگێڕن. ئەمانە وشەی سەربەخۆ نین کە واتایەکی تەواویان هەبێت، بەڵکو ئەرکیان بەستنەوەی وشەکان و ڕستەکانە بەیەکەوە بۆ ئەوەی واتایەکی ڕەوان بدەن.
لە ڕێزمانی کوردیدا ئامرازەکان بەسەر دوو گرووپی سەرەکیدا دابەش دەبن:
١. ئامرازە پەیوەندییەکان (Prepositions & Postpositions)
ئەم ئامرازانە پەیوەندی نێوان (ناو یان جێناو) لەگەڵ وشەکانی تری ڕستەکە ڕێکدەخەن. ئەمانە سێ جۆرن:
ئامرازی پێشگر (Prepositions)
- • لە: بۆ شوێن یان کات (لە قوتابخانە هاتمەوە).
- • بە: بۆ ئامراز یان شێوە (بە قەڵەم دەنووسم).
- • بۆ: بۆ ئاراستە یان مەبەست (بۆ شار دەچم).
- • وەک: بۆ چواندن (وەک شێر ئازایە).
ئامرازی پاشگر (Postpositions)
- • دا: (لە ژوورەکەدا دانیشتووە).
- • وە: (لە ماڵەوە هات).
- • ڕا: (لەوێڕا تێپەڕی).
ئامرازی لێکدراو (Double Adpositions)
کاتێک پێشگرێک و پاشگرێک پێکەوە ناوێک گەمارۆ دەدەن. ئەمە تایبەتمەندییەکی زۆر گرنگی کوردییە:
لە...دا: (لە شاردا دەژیم). | بە...ەوە: (بە دیوارەکەوە هەڵواسراوە). | بۆ...ەوە: (بۆ لای باوکم دەچمەوە).
٢. ئامرازە لێکدەرەکان (Conjunctions)
لێکدەری هاوبەش:
- • و (وە): بۆ کۆکردنەوە (ئازاد و ڕێبین هاتن).
- • یان: بۆ هەڵبژاردن (چا دەخۆیت یان قاوە؟).
- • بەڵام: بۆ پێچەوانەسازی (هاتم، بەڵام نەمدیتی).
- • نەک: (ئەوم دەوێت نەک ئەوە).
لێکدەری پاشکۆ:
- • کە: گرنگترین ئامرازە (پێم گوت کە بێت).
- • چونکە: بۆ هۆکار (نەهاتم چونکە نەخۆش بووم).
- • ئەگەر: بۆ مەرج (ئەگەر بخوێنیت، دەردەچیت).
- • هەرچەندە: (هەرچەندە باران بوو، بەڵام چوومە دەرێ).
٣. ئامرازە سەربەخۆکان (Interjections)
ئەم ئامرازانە بۆ دەربڕینی هەست و سۆز بەکاردێن و زۆرجار بە تەنها واتایەکی تەواو دەدەن:
بۆ بانگکردن: (ئەی، ئای، ئۆهۆ)
بۆ سەرسوڕمان: (ئەها!، واو!)
بۆ داخ و خەم: (ئاخ، ئۆف، کاولەپەی)