زوبەیری کوڕی عەوام (ڕەزای خوای لێ بێت)
١. پێشەکی
زوبەیری کوڕی عەوام یەکێکە لەو دە هاوەڵەی کە مژدەی بەهەشتیان پێدراوە و یەکێکە لە شەش کەسەکەی شورا کە پێشەوا عومەر دیاری کردن بۆ هەڵبژاردنی خەلیفەی دوای خۆی. ئەو بە "حەواری" (هاوڕێی دڵسۆز و تایبەتی) پێغەمبەری خودا (درودی خودای لەسەر بێت) ناسراوە و یەکێک بوو لە هەرە ئازاترین سوارچاکەکانی مێژووی ئیسلام.
٢. ناسنامە و ڕەچەڵەک
ناوی تەواوی (زوبەیری کوڕی عەوامی کوڕی خووەیلید)ە. ڕەچەڵەکی لەگەڵ پێغەمبەردا لە باپیرە گەورەیاندا (قوسەی کوڕی کیلاب) یەکدەگرێتەوە. دایکی ناوی (سەفیەی کچی عەبدولموتەڵیب)ە، کە دەکاتە پورەی پێغەمبەر. هەروەها زوبەرت هاوسەری (ئەسمای کچی ئەبوبەکر) بوو، کە بە "خاوەنی دوو پشتێندەکە" دەناسرێت.
٣. موسڵمانبوون و ژیانی پێش کۆچ
زوبەیر یەکێک بوو لە پێشەنگەکانی ئیسلام، لە تەمەنێکی زۆر گەنجیدا (کە دەوترێت ١٥ ساڵان بووە) بە هاندانی ئەبوبەکری سدیق موسڵمان بوو. ئەو یەکەم کەس بوو لە مێژووی ئیسلامدا کە شمشێری لەپێناو خودا هەڵکێشا؛ کاتێک لە مەککە بیستی کە پێغەمبەر ئازار دراوە، بە شمشێرەکەیەوە دەرچوو بۆ بەرگری لێی. لە مەککەدا لەلایەن مامییەوە بە توندی ئەشکەنجە دەدرا بۆ ئەوەی پاشگەز بێتەوە، بەڵام ئەو وەک کێو جێگیر بوو.
٤. کۆچ و ژیانی مەدینە
زوبەیر یەکێک بوو لەو هاوەڵانەی کە دوو جار کۆچی کرد، جارێک بۆ حەبەشە و دواتر بۆ مەدینە. لە مەدینەدا هەمیشە لە تەنیشت پێغەمبەر بوو و لە هەموو جەنگەکاندا وەک سوارچاکێکی بێوێنە دەردەکەوت. ژیانی لە مەدینەدا نموونەی تێکۆشان و کارکردن بوو، چونکە بازرگانێکی سەرکەوتووش بوو.
٥. سیفات و ڕەوشتە بەرزەکانی
زوبەیر پیاوێکی باڵابەرز، گەنمڕەنگ و خاوەن جەستەیەکی بەهێز بوو. زۆر بەخشندە بوو و هەموو ئەو سامانەی لە بازرگانی دەستی دەکەوت، لەپێناو خودا دەیبەخشی. پێغەمبەر (درودی خودای لەسەر بێت) لەبارەیەوە فەرموویەتی: "هەموو پێغەمبەرێک حەوارییەکی هەیە، حەواری منیش زوبەیرە." ئەو بەوە ناسرابوو کە لە کاتی جەنگدا پارچە قوماشێکی زەردی لەسەر دەکرد، کە نیشانەی ئامادەبوونی بوو بۆ مردن لەپێناو باوەڕەکەیدا.
٦. گرنگترین کارەکان و بەشداری لە جەنگەکاندا
زوبەیر لە هەموو جەنگەکانی پێغەمبەردا بەشداری کردووە و نیشانەی برینەکانی جەستەی گەواهی ئازایەتییەکەی بوون:
- جەنگی بەدر و ئوحود: یەکێک بوو لەو کەمینەیەی کە تا کۆتایی بەرگرییان لە پێغەمبەر کرد.
- جەنگی خەندەق: ڕۆڵێکی گەورەی بینی لە چاودێریکردنی دوژمن و هێنانی زانیاری بۆ پێغەمبەر.
- فەتحی میسر: لە سەردەمی پێشەوا عومەردا، زوبەیر ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە ڕزگارکردنی میسر. کاتێک گەمارۆی قەڵای "بابلیۆن" درێژەی کێشا، ئەو بە تەنها بە دیوارەکەدا سەرکەوت و بە تەکبیرەکانی بووە هۆی ترس لە دڵی دوژمن و سەرکەوتنی موسڵمانان.
٧. ڕۆڵی لە دوای وەفاتی پێغەمبەر
دوای وەفاتی پێغەمبەر، زوبەیر وەک ڕاوێژکارێکی گەورە مایەوە. لە سەردەمی خەلیفەکانی ڕاشدیندا هەمیشە ئامادە بوو بۆ فەرماندەیی سوپا. ئەو یەکێک بوو لەو کەسانەی کە هەمیشە هەوڵی دەدا یەکڕیزی موسڵمانان بپارێزێت و لە کاتی فیتنەکاندا هەوڵی چاکسازی دەدا.
٨. کۆچی دوایی
زوبەیری کوڕی عەوام لە ساڵی ٣٦ی کۆچیدا شەهید کرا. دوای ئەوەی بڕیاری دا جەنگ بەجێبهێڵێت و نەبێتە هۆی ڕشتنی خوێنی موسڵمانان، لە کاتی نوێژکردندا لەلایەن کەسێکەوە بە ناوی "کوڕی جورموز" بە غەدر شەهید کرا. تەمەنی لەو کاتەدا نزیکەی ٦٤ ساڵ بوو.
٩. ئەنجام و پەند
لە ژیانی زوبەیرەوە فێری دڵسۆزی بۆ سەرکردە و قوربانیدان بە ماڵ و گیان دەبین. ئەو نیشانی دا کە دەکرێت مرۆڤ هەم بازرگانێکی دەوڵەمەند بێت و هەم جەنگاوەرێکی لەخواترس. نازناوی "حەواری" گەورەترین بەڵگەیە لەسەر ئەو متمانە و خۆشەویستییەی کە لە نێوان ئەو و پێغەمبەردا هەبووە.
فێرگەی تەنیا حاجی