لێکدانەوەی تەواوی خەونی: یەخە
١. واتای گشتی (شکۆ و نهێنی):
یەخە لە خەوندا هێمای ڕێز، پلەوپایە، و ئەو پەردە دەرەکییەیە کە مرۆڤ پێی دەناسرێتەوە. یەخەی ڕێک و خاوێن نیشانەی باشیی بارودۆخی ژیان و ناوبانگی پاک و بێگەردە. هەروەها وەک نیشانەی ئەو بەرپرسیارێتی و ئەمانەتە مەزنانە لێکدەدرێتەوە کە خەوبینەکە بە دڵسۆزییەوە هەڵیان دەگرێت.
٢. لایەنی ئەرێنی و مژدە:
* بینی یەخەیەکی سپی و ڕێک: مژدەی پاکبوونەوەی ناوبانگ و وەرگرتنی ڕێزێکی بێ وێنەیە لەلایەن دەوروبەرەوە؛ تۆ کەسێکی جێگەی متمانەی گشتیت.
* چاککردنی یەخە لەبەردەم ئاوێنەدا: نیشانەی ئامادەکارییەکی وردە بۆ کارێکی گەورە یان بۆنەیەکی گرنگ کە تێیدا وەک ئەستێرە دەدرەوشێیتەوە.
* یەخەی پان و گەورە: مژدەی فراوانبوونی دەسەڵات و بەدەستهێنانی پۆستێکی باڵایە؛ شکۆیەکی بۆت هەیە کە جێگەی شانازیی خێزانەکەت دەبێت.
* دوورینی یەخە بە دەستی خۆت: ئاماژەیە بۆ پاراستنی خێزان و داپۆشینی کەم و کورتییەکان بە ژیری و حیکمەتی تایبەتی خۆت.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* یەخەی دڕاو یان چڵکن: ئاگادرکردنەوەیە لە تووشبوون بە خەم یان لەدەستدانی ڕێز بەهۆی ڕەفتارێکی پەلە یان قسەی ناحەزانەوە؛ وریابە.
* گرتنی یەخەی کەسێک بە توندی: ئاماژەیە بۆ بوونی کێشە و ململانێیەکی قورس یان داواکردنی مافێک بە شێوەیەکی توندوتیژ کە ڕەنگە پەشیمانی بەدوایدا بێت.
* کراوەبوونی یەخە بە شێوەی نەشیاو: نیشانەی ئاشکرابوونی نهێنییەک یان کەمتەرخەمییە لە ئەرکەکان کە دەبێتە هۆی شەرمەزارییەکی کاتی.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی پیاوەتی، شکۆ و بەرپرسیارێتییە؛ یەخەی جوان واتا پیاوێک کە لە ناو خەڵکدا قسەی دەڕوات و خاوەن پێگەیە.
- بۆ ئافرەت: مژدەی پارێزراوی، سەنگینی و حیجابە؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ کەسێکی خاوەن شکۆ کە وریای ناوبانگی خێزانەکەیەتی.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و لەبەرکردنی یەخەی نوێ: مژدەی دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی پڕ لە ڕێزە؛ ڕابردوو بە هەموو ناخۆشییەکانیەوە بەجێدەهێڵیت.
- گریانی قووڵ و دڕاندنی یەخە: نیشانەی هەستکردن بە ستەمێکی گەورە یان خەمێکی قورسە؛ ئەمە هاوارێکە بۆ گەڕانەوە بۆ لای خودا و داوای ئارامی.
- مرواری ناو یەخە کە دەبێتە ئاو: یەکێکە لە پەیامە نایابەکان؛ واتا شکۆ و پارێزراویی تۆ دەبێتە هۆی ئەوەی ڕزق و ئارامییەکی بێ وێنەت بۆ بێت و دڵت ئاو دەخواتەوە.
یەخە لە خەوندا هێمای ڕێز، پلەوپایە، و ئەو پەردە دەرەکییەیە کە مرۆڤ پێی دەناسرێتەوە. یەخەی ڕێک و خاوێن نیشانەی باشیی بارودۆخی ژیان و ناوبانگی پاک و بێگەردە. هەروەها وەک نیشانەی ئەو بەرپرسیارێتی و ئەمانەتە مەزنانە لێکدەدرێتەوە کە خەوبینەکە بە دڵسۆزییەوە هەڵیان دەگرێت.
٢. لایەنی ئەرێنی و مژدە:
* بینی یەخەیەکی سپی و ڕێک: مژدەی پاکبوونەوەی ناوبانگ و وەرگرتنی ڕێزێکی بێ وێنەیە لەلایەن دەوروبەرەوە؛ تۆ کەسێکی جێگەی متمانەی گشتیت.
* چاککردنی یەخە لەبەردەم ئاوێنەدا: نیشانەی ئامادەکارییەکی وردە بۆ کارێکی گەورە یان بۆنەیەکی گرنگ کە تێیدا وەک ئەستێرە دەدرەوشێیتەوە.
* یەخەی پان و گەورە: مژدەی فراوانبوونی دەسەڵات و بەدەستهێنانی پۆستێکی باڵایە؛ شکۆیەکی بۆت هەیە کە جێگەی شانازیی خێزانەکەت دەبێت.
* دوورینی یەخە بە دەستی خۆت: ئاماژەیە بۆ پاراستنی خێزان و داپۆشینی کەم و کورتییەکان بە ژیری و حیکمەتی تایبەتی خۆت.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* یەخەی دڕاو یان چڵکن: ئاگادرکردنەوەیە لە تووشبوون بە خەم یان لەدەستدانی ڕێز بەهۆی ڕەفتارێکی پەلە یان قسەی ناحەزانەوە؛ وریابە.
* گرتنی یەخەی کەسێک بە توندی: ئاماژەیە بۆ بوونی کێشە و ململانێیەکی قورس یان داواکردنی مافێک بە شێوەیەکی توندوتیژ کە ڕەنگە پەشیمانی بەدوایدا بێت.
* کراوەبوونی یەخە بە شێوەی نەشیاو: نیشانەی ئاشکرابوونی نهێنییەک یان کەمتەرخەمییە لە ئەرکەکان کە دەبێتە هۆی شەرمەزارییەکی کاتی.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی پیاوەتی، شکۆ و بەرپرسیارێتییە؛ یەخەی جوان واتا پیاوێک کە لە ناو خەڵکدا قسەی دەڕوات و خاوەن پێگەیە.
- بۆ ئافرەت: مژدەی پارێزراوی، سەنگینی و حیجابە؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ کەسێکی خاوەن شکۆ کە وریای ناوبانگی خێزانەکەیەتی.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و لەبەرکردنی یەخەی نوێ: مژدەی دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی پڕ لە ڕێزە؛ ڕابردوو بە هەموو ناخۆشییەکانیەوە بەجێدەهێڵیت.
- گریانی قووڵ و دڕاندنی یەخە: نیشانەی هەستکردن بە ستەمێکی گەورە یان خەمێکی قورسە؛ ئەمە هاوارێکە بۆ گەڕانەوە بۆ لای خودا و داوای ئارامی.
- مرواری ناو یەخە کە دەبێتە ئاو: یەکێکە لە پەیامە نایابەکان؛ واتا شکۆ و پارێزراویی تۆ دەبێتە هۆی ئەوەی ڕزق و ئارامییەکی بێ وێنەت بۆ بێت و دڵت ئاو دەخواتەوە.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (یـ) (کۆتایی پیتەکە)