لێکدانەوەی تەواوی خەونی: مێش
١. واتای گشتی (کەسانی بێزارکەر و پارەی کەم):
مێش لە خەوندا بە گشتی هێمای کەسێکی لاواز و سووکە کە بە قسەی زۆر دەبێتە هۆی بێزاریت. بینینی مێش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کەسێک لە دەوروبەرتە دەیەوێت بە قسە یان کردەوەی بچووک کاتت بەفیڕۆ بدات. هەروەها وەک نیشانەی بژێوییەکی کەم لێکدەدرێتەوە کە پێویستی بە ماندووبوونی زۆر هەیە.
٢. لایەنی ئەرێنی (سەرکەوتن بەسەر بێزاریدا):
* کوشتنی مێش: مژدەی ڕزگاربوونە لە کەسێکی بێزارکەر یان نەمانی کێشەیەکی بچووک کە مێشکت پێوە سەرقاڵ بوو.
* دەرکردنی مێش لە ماڵ: نیشانەی پاککردنەوەی ژیانی خێزانییە لە قسەوباسی خەڵک و پاراستنی نهێنییەکانی ماڵەکەت.
* دوورکەوتنەوەی مێش لە تۆ: ئاماژەیە بۆ سەرکەوتنی تۆ بەسەر ڕکابەرە لاوازەکانتدا بەبێ ئەوەی هیچ زیانت پێ بگات.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* چوونە ناو دەم یان لووت: هۆشدارییە لە بیستنی قسەی ناخۆش یان تێکەڵبوون لەگەڵ کەسانێک کە شایستەی پێگەی تۆ نین.
* مێش بەسەر خواردنەوە: ئاماژەیە بۆ بوونی چاو و حەسوودی لەسەر ڕزقەکەت یان گومان لەو پارەیەی بۆت دێت.
* مێش لە ناو گوێدا: نیشانەی گوێگرتن لە غەیبەت و قسەی بێسوودە کە پێویستە لێی دوور بکەویتەوە.
* زۆربوونی مێش لە شوێنێک: ئاماژەیە بۆ بوونی دوژمنێکی زۆر بەڵام لاواز و بێکاریگەر لەو شوێنەدا.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی ڕکابەرییەکی بچووکە لە کاردا؛ فڕینی مێش بەسەر سەرەوە واتا ڕکابەرەکەت دەیەوێت بێزارت بکات بەڵام بێدەسەڵاتە.
- بۆ ئافرەت: مژدەی وریابوونە لە قسەی دەوروبەر؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی حەسوودی خەڵکە بە جوانی یان بەختەکەی.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، tینوێتی):
- پێکەنین و دوورخستنەوەی مێش: مژدەی بوێری و گەشبینی تۆیە بەرامبەر بە کێشەکان؛ ڕێگە نادەیت هیچ شتێکی بچووک دڵت تێک بدات.
- گریانی قووڵ و بێزاری مێش: نیشانەی ماندووبوونە بەدەست قسەی خەڵکەوە؛ ئەم خەونە دەڵێت گوێیان لێ مەگرە.
- تینوێتی و مێش لە دەوری پەرداخە ئاو: ئاماژەیە کە کەسێک دەیەوێت بەربەست لە نێوان تۆ و خۆشییەکانت دروست بکات، بەڵام بە خواردنەوەی ئاوەکە بەسەریدا زاڵ دەبیت.
مێش لە خەوندا بە گشتی هێمای کەسێکی لاواز و سووکە کە بە قسەی زۆر دەبێتە هۆی بێزاریت. بینینی مێش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کەسێک لە دەوروبەرتە دەیەوێت بە قسە یان کردەوەی بچووک کاتت بەفیڕۆ بدات. هەروەها وەک نیشانەی بژێوییەکی کەم لێکدەدرێتەوە کە پێویستی بە ماندووبوونی زۆر هەیە.
٢. لایەنی ئەرێنی (سەرکەوتن بەسەر بێزاریدا):
* کوشتنی مێش: مژدەی ڕزگاربوونە لە کەسێکی بێزارکەر یان نەمانی کێشەیەکی بچووک کە مێشکت پێوە سەرقاڵ بوو.
* دەرکردنی مێش لە ماڵ: نیشانەی پاککردنەوەی ژیانی خێزانییە لە قسەوباسی خەڵک و پاراستنی نهێنییەکانی ماڵەکەت.
* دوورکەوتنەوەی مێش لە تۆ: ئاماژەیە بۆ سەرکەوتنی تۆ بەسەر ڕکابەرە لاوازەکانتدا بەبێ ئەوەی هیچ زیانت پێ بگات.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* چوونە ناو دەم یان لووت: هۆشدارییە لە بیستنی قسەی ناخۆش یان تێکەڵبوون لەگەڵ کەسانێک کە شایستەی پێگەی تۆ نین.
* مێش بەسەر خواردنەوە: ئاماژەیە بۆ بوونی چاو و حەسوودی لەسەر ڕزقەکەت یان گومان لەو پارەیەی بۆت دێت.
* مێش لە ناو گوێدا: نیشانەی گوێگرتن لە غەیبەت و قسەی بێسوودە کە پێویستە لێی دوور بکەویتەوە.
* زۆربوونی مێش لە شوێنێک: ئاماژەیە بۆ بوونی دوژمنێکی زۆر بەڵام لاواز و بێکاریگەر لەو شوێنەدا.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی ڕکابەرییەکی بچووکە لە کاردا؛ فڕینی مێش بەسەر سەرەوە واتا ڕکابەرەکەت دەیەوێت بێزارت بکات بەڵام بێدەسەڵاتە.
- بۆ ئافرەت: مژدەی وریابوونە لە قسەی دەوروبەر؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی حەسوودی خەڵکە بە جوانی یان بەختەکەی.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، tینوێتی):
- پێکەنین و دوورخستنەوەی مێش: مژدەی بوێری و گەشبینی تۆیە بەرامبەر بە کێشەکان؛ ڕێگە نادەیت هیچ شتێکی بچووک دڵت تێک بدات.
- گریانی قووڵ و بێزاری مێش: نیشانەی ماندووبوونە بەدەست قسەی خەڵکەوە؛ ئەم خەونە دەڵێت گوێیان لێ مەگرە.
- تینوێتی و مێش لە دەوری پەرداخە ئاو: ئاماژەیە کە کەسێک دەیەوێت بەربەست لە نێوان تۆ و خۆشییەکانت دروست بکات، بەڵام بە خواردنەوەی ئاوەکە بەسەریدا زاڵ دەبیت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (م)