لێکدانەوەی تەواوی خەونی: هەڵۆ
١. واتای گشتی (دەسەڵات و شکۆ):
هەڵۆ لە خەوندا هێمای پاشا، سەرکردە، و پلەوپایەی زۆر بەرزە. بینینی هەڵۆ ئاماژەیە بۆ هێزێکی گەورە و توانای بینینی ورد لە دوورەوە. بە گشتی وەک نیشانەی سەرکەوتن بەسەر دوژمن و گەیشتن بە لووتکەی ئاواتەکان لێکدەدرێتەوە. بەهۆی تەمەنە درێژەکەیەوە، زۆرجار بە واتای تەمەن درێژی و پاراستنی شکۆش دێت.
٢. لایەنی ئەرێنی و مژدە:
* فڕین لەسەر پشتی هەڵۆ: یەکێکە لە بەرزترین خەونەکان؛ مژدەی سەفەرێکی پڕ لە دەستکەوت یان بەدەستهێنانی پۆستێکی باڵایە کە وا دەکات خەڵک بە شکۆوە لێت بڕوانن.
* هێنانی نێچیر لەلایەن هەڵۆوە بۆت: نیشانەی ڕزقێکی زۆر و سەرکەوتنی بازرگانییە بە پشتیوانی کەسێکی خاوەن دەسەڵات و بەهێز.
* هێلانەی هەڵۆ لە لووتکەی چیادا: مژدەی جێگیریی خێزانی و پارێزراوییە؛ ماڵەکەت لە شوێنێکی بەرز و دوور لە هەموو مەترسییەک دەبێت.
* قسەکردن لەگەڵ هەڵۆ: ئاماژەیە بۆ بیستنی ئامۆژگاری لە کەسێکی دانا و گەورە کە دەبێتە کلیل بۆ سەرکەوتنت لە پڕۆژەکانتدا.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* هێرشکردنی هەڵۆ بۆ سەر تۆ: ئاگادارکردنەوەیە لە تووڕەیی کەسێکی دەسەڵاتدار یان ڕوودانی کێشەیەکی گەورە لە شوێنی کارەکەتدا.
* مردنی هەڵۆ: نیشانەی لەدەستدانی پشتوپەنایەکی گەورە یان نەمانی پلە و دەسەڵاتە؛ هەروەها وەک کۆتاییهاتنی قۆناغێکی زێڕین لێکدەدرێتەوە.
* هەڵۆی کێوی لە ناو ماڵدا: ئاماژەیە بۆ هاتنی کەسێکی نامۆ و تووڕە کە ڕەنگە ئارامیی خێزانەکەت تێک بدات.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی ئازایەتی و سەرکردایەتییە؛ ڕاوکردنی هەڵۆ واتا زاڵبوون بەسەر نەیارە هەرە بەهێزەکاندا.
- بۆ ئافرەت: مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ پیاوێکی خاوەن ناوبانگ؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی پارێزەری و باڵادەستییە لە ژیاندا.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و باڵوەشاندنی هەڵۆ: مژدەی هەستکردن بە ئازادی و نەمانی هەموو ئەو کۆت و بەندانەیە کە ڕێگەیان لێ گرتبوویت؛ کاتی فڕینت هاتووە.
- گریانی قووڵ بۆ دوورکەوتنەوەی هەڵۆ: نیشانەی ترسە لە لەدەستدانی شکۆ، بەڵام گەڕانەوەی لە هەمان خەوندا مژدەی مانەوەی دەسەڵاتە.
- تینوێتی و هێنانی ئاو لەلایەن هەڵۆوە: یەکێکە لە پەیامە دەگمەنەکان؛ واتا ڕزقی تۆ بە دەستی کەسێکی گەورە و بەهێز لەلایەن خوداوە بۆت دێت و دڵت ئاو دەخواتەوە.
هەڵۆ لە خەوندا هێمای پاشا، سەرکردە، و پلەوپایەی زۆر بەرزە. بینینی هەڵۆ ئاماژەیە بۆ هێزێکی گەورە و توانای بینینی ورد لە دوورەوە. بە گشتی وەک نیشانەی سەرکەوتن بەسەر دوژمن و گەیشتن بە لووتکەی ئاواتەکان لێکدەدرێتەوە. بەهۆی تەمەنە درێژەکەیەوە، زۆرجار بە واتای تەمەن درێژی و پاراستنی شکۆش دێت.
٢. لایەنی ئەرێنی و مژدە:
* فڕین لەسەر پشتی هەڵۆ: یەکێکە لە بەرزترین خەونەکان؛ مژدەی سەفەرێکی پڕ لە دەستکەوت یان بەدەستهێنانی پۆستێکی باڵایە کە وا دەکات خەڵک بە شکۆوە لێت بڕوانن.
* هێنانی نێچیر لەلایەن هەڵۆوە بۆت: نیشانەی ڕزقێکی زۆر و سەرکەوتنی بازرگانییە بە پشتیوانی کەسێکی خاوەن دەسەڵات و بەهێز.
* هێلانەی هەڵۆ لە لووتکەی چیادا: مژدەی جێگیریی خێزانی و پارێزراوییە؛ ماڵەکەت لە شوێنێکی بەرز و دوور لە هەموو مەترسییەک دەبێت.
* قسەکردن لەگەڵ هەڵۆ: ئاماژەیە بۆ بیستنی ئامۆژگاری لە کەسێکی دانا و گەورە کە دەبێتە کلیل بۆ سەرکەوتنت لە پڕۆژەکانتدا.
٣. لایەنی نەرێنی و وریاکەرەوە (خراپ):
* هێرشکردنی هەڵۆ بۆ سەر تۆ: ئاگادارکردنەوەیە لە تووڕەیی کەسێکی دەسەڵاتدار یان ڕوودانی کێشەیەکی گەورە لە شوێنی کارەکەتدا.
* مردنی هەڵۆ: نیشانەی لەدەستدانی پشتوپەنایەکی گەورە یان نەمانی پلە و دەسەڵاتە؛ هەروەها وەک کۆتاییهاتنی قۆناغێکی زێڕین لێکدەدرێتەوە.
* هەڵۆی کێوی لە ناو ماڵدا: ئاماژەیە بۆ هاتنی کەسێکی نامۆ و تووڕە کە ڕەنگە ئارامیی خێزانەکەت تێک بدات.
٤. بۆ پیاو و ئافرەت:
- بۆ پیاو: نیشانەی ئازایەتی و سەرکردایەتییە؛ ڕاوکردنی هەڵۆ واتا زاڵبوون بەسەر نەیارە هەرە بەهێزەکاندا.
- بۆ ئافرەت: مژدەی هاوسەرگیرییە لەگەڵ پیاوێکی خاوەن ناوبانگ؛ بۆ کچانی سەڵت، نیشانەی پارێزەری و باڵادەستییە لە ژیاندا.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و باڵوەشاندنی هەڵۆ: مژدەی هەستکردن بە ئازادی و نەمانی هەموو ئەو کۆت و بەندانەیە کە ڕێگەیان لێ گرتبوویت؛ کاتی فڕینت هاتووە.
- گریانی قووڵ بۆ دوورکەوتنەوەی هەڵۆ: نیشانەی ترسە لە لەدەستدانی شکۆ، بەڵام گەڕانەوەی لە هەمان خەوندا مژدەی مانەوەی دەسەڵاتە.
- تینوێتی و هێنانی ئاو لەلایەن هەڵۆوە: یەکێکە لە پەیامە دەگمەنەکان؛ واتا ڕزقی تۆ بە دەستی کەسێکی گەورە و بەهێز لەلایەن خوداوە بۆت دێت و دڵت ئاو دەخواتەوە.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (هـ)