لێکدانەوەی تەواوی خەونی: دوژمن
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
لە جیهانی خەوندا، بینینی دوژمن زۆرجار هێمایە بۆ "ئاشتبوونەوە و بەهێزبوونی پەیوەندییەکان". ئەگەر دوژمن ئامۆژگاریت بکات، نیشانەی دڵسۆزییە یان ئاماژەیە بۆ کۆتاییهاتنی کێشەکان. هەروەها وەک نیشانەی سەرکەوتن بەسەر ئاستەنگەکاندا لێکدەدرێتەوە کاتێک خەوبینەکە خۆی بە بەهێزی دەبینێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* سەرکەوتنی دوژمن بەسەرتدا: ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بێهێزی، شکستهێنان لە پلانێک، یان تووشبوون بە خەمێکی قووڵ.
* گرتن یان بەندکردنی دوژمن: ئاگادارکردنەوەیە لە تووشبوون بە خەم و پەژارە، چونکە بەندکردن لە خەوندا هێمای توندی و ناخۆشییە.
* هەڕەشەکردنی دوژمن: نیشانەی دڵەڕاوکێی ناوەکی و ترسی واقیعییە کە لە خەوندا بە شێوەی دوژمن بەرجەستە دەبێت.
* کوشتنی دوژمن (بەبێ هۆ): ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی ستەمێک کە دواتر پەشیمانییەکی زۆری بەدوادا دێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: وەرگرتنی دیاری لە دوژمن واتا کۆتاییهاتنی کێشە داراییەکان و دەستپێکردنی قۆناغێکی پڕ لە ئارامی.
- نەرێنی: نیشتەجێبوونی دوژمن لە ماڵدا، ئاماژەیە بۆ کێشەی خێزانی قووڵ یان پارێزراونەبوونی نهێنییەکانی ناو ماڵ.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی ئاشکراکردنی ڕاستییەکانە. ئەگەر دوژمن لێت بترسێت، نیشانەی هێزی کەسایەتیتە و ئەوەی کە غەدرت لێ ناکرێت.
- نەرێنی: گریان لەگەڵ دوژمن ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە ستەمێکی هاوبەش یان لاوازی بەرامبەر بارودۆخێکی چەقەبەستوو.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و نانخواردن لەگەڵ دوژمن: مژدەی ڕێککەوتن و ئاشتبوونەوەیەکی گەورە و کۆتاییهاتنی دوژمنایەتییەکی کۆنە.
- گریانی دوژمن لەبەردەمتدا: نیشانەی زاڵبوونی خەوبینەیە بەسەر ناحەزەکانیدا و گەڕانەوەی کێشەکان بە قازانجی ئەو.
- تینوێتی و ئاو لێوەرگرتن: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "لێخۆشبوون و قبوڵکردن"؛ ئەم خەونە دەڵێت کاتی ئەوە هاتووە دڵت پاک بکەیتەوە.
لە جیهانی خەوندا، بینینی دوژمن زۆرجار هێمایە بۆ "ئاشتبوونەوە و بەهێزبوونی پەیوەندییەکان". ئەگەر دوژمن ئامۆژگاریت بکات، نیشانەی دڵسۆزییە یان ئاماژەیە بۆ کۆتاییهاتنی کێشەکان. هەروەها وەک نیشانەی سەرکەوتن بەسەر ئاستەنگەکاندا لێکدەدرێتەوە کاتێک خەوبینەکە خۆی بە بەهێزی دەبینێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* سەرکەوتنی دوژمن بەسەرتدا: ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە بێهێزی، شکستهێنان لە پلانێک، یان تووشبوون بە خەمێکی قووڵ.
* گرتن یان بەندکردنی دوژمن: ئاگادارکردنەوەیە لە تووشبوون بە خەم و پەژارە، چونکە بەندکردن لە خەوندا هێمای توندی و ناخۆشییە.
* هەڕەشەکردنی دوژمن: نیشانەی دڵەڕاوکێی ناوەکی و ترسی واقیعییە کە لە خەوندا بە شێوەی دوژمن بەرجەستە دەبێت.
* کوشتنی دوژمن (بەبێ هۆ): ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی ستەمێک کە دواتر پەشیمانییەکی زۆری بەدوادا دێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: وەرگرتنی دیاری لە دوژمن واتا کۆتاییهاتنی کێشە داراییەکان و دەستپێکردنی قۆناغێکی پڕ لە ئارامی.
- نەرێنی: نیشتەجێبوونی دوژمن لە ماڵدا، ئاماژەیە بۆ کێشەی خێزانی قووڵ یان پارێزراونەبوونی نهێنییەکانی ناو ماڵ.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: مژدەی ئاشکراکردنی ڕاستییەکانە. ئەگەر دوژمن لێت بترسێت، نیشانەی هێزی کەسایەتیتە و ئەوەی کە غەدرت لێ ناکرێت.
- نەرێنی: گریان لەگەڵ دوژمن ئاماژەیە بۆ هەستکردن بە ستەمێکی هاوبەش یان لاوازی بەرامبەر بارودۆخێکی چەقەبەستوو.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین و نانخواردن لەگەڵ دوژمن: مژدەی ڕێککەوتن و ئاشتبوونەوەیەکی گەورە و کۆتاییهاتنی دوژمنایەتییەکی کۆنە.
- گریانی دوژمن لەبەردەمتدا: نیشانەی زاڵبوونی خەوبینەیە بەسەر ناحەزەکانیدا و گەڕانەوەی کێشەکان بە قازانجی ئەو.
- تینوێتی و ئاو لێوەرگرتن: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "لێخۆشبوون و قبوڵکردن"؛ ئەم خەونە دەڵێت کاتی ئەوە هاتووە دڵت پاک بکەیتەوە.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (د)