لێکدانەوەی تەواوی خەونی: تیر
بەپێی سەرچاوە باوەڕپێکراوەکانی وەک ئیبن سیرین و نابلوسی، لێکدانەوەی وردی وشەی (تیر) لە خەوندا، کە هێمایە بۆ نامە، قسەی ڕەق، یان سەرکەوتنی خێرا، بەم شێوەیەیە:
١. واتای گشتی
تیر لە خەوندا هێمایە بۆ گەیاندنی پەیام یان قسە. ئەگەر تیرەکە پێکا، واتا قسەکەت کاریگەر دەبێت و ئامانجەکەت دەپێکیت. بەڵام ئەگەر تیرەکە نەپێکا، ئاماژەیە بۆ پەلەکردن یان قسەیەک کە شوێنی خۆی ناگرێت. هەروەها وەک "نامەیەکی کتوپڕ" لێکدەدرێتەوە کە لە دوورەوە دەگات.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: مژدەی ئەوەیە کە دەتوانێت دڵی ئەو کەسە بەدەست بهێنێت کە دەیەوێت. هاویشتنی تیر نیشانەی دەستپێشخەرییە بۆ کارێکی گەورە یان هاوسەرگیری.
خێزاندار: هێمایە بۆ بەهێزی کەسایەتی و دەسەڵات. ئەگەر تیرەکەی پێکا، واتا ڕزقێکی کتوپڕ یان سەرکەوتنێکی خێرای لە کارەکەیدا دەست دەکەوێت.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی بیستنی هەواڵێکی خۆش یان قسەیەکی شیرینە. ئەگەر تیرێکی پێ گەیشت بە بێ ئازار، واتا نامەیەکی بۆ دێت کە دڵخۆشی دەکات.
خێزاندار: هێمایە بۆ پاراستنی ماڵەکەی. ئەگەر هاوسەرەکەی تیری پێ بدات، واتا متمانەی تەواوی پێیەتی. بەڵام ئازاری تیرەکە، ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی وریای هەندێک قسەی دەوروبەر بێت.
٤. کاریگەری ڕەنگ و جۆری تیرەکە
تیری سپی یان درەوشاوە: باشترین مژدەیە؛ نیشانەی هەواڵێکی ڕاست، نێتێکی پاک، و سەرکەوتنی بێ کێشەیە.
تیری ئاسن: هێمایە بۆ هێز، قسەی بڕبڕە و جێگیر کە هیچ کەس ناتوانێت ڕەتی بکاتەوە.
تیری دار: ئاماژەیە بۆ قسەیەکی سەرپێیی یان بابەتێکی کاتی کە کاریگەرییەکی درێژخایەنی نابێت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، تینوێتی)
گریان لە کاتی پێکان بە تیر: نیشانەی فەرەج و گۆڕانی ناخۆشییە بۆ خۆشی؛ ئەو بابەتەی پێت وابوو ئازارت دەدات، دەبێتە هۆی شادی.
پێکەنین و هاویشتنی تیر: مژدەی سەرکەوتنە بەسەر ڕکابەرەکاندا و بەدەستهێنانی مراد لە کاتێکی کەمدا.
تینوێتی و تیر لە کاتی نێچیردا: ئاماژەیە بۆ پەرۆشی بۆ ڕزق، و گرتنی نێچیرەکە وەک "تێربوون و دەوڵەمەندی" لێکدەدرێتەوە.
٦. زانیاری زەروور (بارودۆخ و بڕ)
بارودۆخی تیرەکە (پێکا یان نەپێکا):
تیری پێکاو: مژدەی بەدیهاتنی ئاوات و سەرکەوتنی ڕەهایە.
تیری نەپێکاو: ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە کەمێک زیاتر ورد بێت.
بڕ (تیری زۆر):
نیشانەی ئەوەیە چەندین دەرفەتی جیاوازی بۆ دەڕەخسێت و پێویستە باشترینیان هەڵبژێرێت.
١. واتای گشتی
تیر لە خەوندا هێمایە بۆ گەیاندنی پەیام یان قسە. ئەگەر تیرەکە پێکا، واتا قسەکەت کاریگەر دەبێت و ئامانجەکەت دەپێکیت. بەڵام ئەگەر تیرەکە نەپێکا، ئاماژەیە بۆ پەلەکردن یان قسەیەک کە شوێنی خۆی ناگرێت. هەروەها وەک "نامەیەکی کتوپڕ" لێکدەدرێتەوە کە لە دوورەوە دەگات.
٢. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: مژدەی ئەوەیە کە دەتوانێت دڵی ئەو کەسە بەدەست بهێنێت کە دەیەوێت. هاویشتنی تیر نیشانەی دەستپێشخەرییە بۆ کارێکی گەورە یان هاوسەرگیری.
خێزاندار: هێمایە بۆ بەهێزی کەسایەتی و دەسەڵات. ئەگەر تیرەکەی پێکا، واتا ڕزقێکی کتوپڕ یان سەرکەوتنێکی خێرای لە کارەکەیدا دەست دەکەوێت.
٣. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار)
سەڵت: نیشانەی بیستنی هەواڵێکی خۆش یان قسەیەکی شیرینە. ئەگەر تیرێکی پێ گەیشت بە بێ ئازار، واتا نامەیەکی بۆ دێت کە دڵخۆشی دەکات.
خێزاندار: هێمایە بۆ پاراستنی ماڵەکەی. ئەگەر هاوسەرەکەی تیری پێ بدات، واتا متمانەی تەواوی پێیەتی. بەڵام ئازاری تیرەکە، ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی وریای هەندێک قسەی دەوروبەر بێت.
٤. کاریگەری ڕەنگ و جۆری تیرەکە
تیری سپی یان درەوشاوە: باشترین مژدەیە؛ نیشانەی هەواڵێکی ڕاست، نێتێکی پاک، و سەرکەوتنی بێ کێشەیە.
تیری ئاسن: هێمایە بۆ هێز، قسەی بڕبڕە و جێگیر کە هیچ کەس ناتوانێت ڕەتی بکاتەوە.
تیری دار: ئاماژەیە بۆ قسەیەکی سەرپێیی یان بابەتێکی کاتی کە کاریگەرییەکی درێژخایەنی نابێت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (گریان، پێکەنین، تینوێتی)
گریان لە کاتی پێکان بە تیر: نیشانەی فەرەج و گۆڕانی ناخۆشییە بۆ خۆشی؛ ئەو بابەتەی پێت وابوو ئازارت دەدات، دەبێتە هۆی شادی.
پێکەنین و هاویشتنی تیر: مژدەی سەرکەوتنە بەسەر ڕکابەرەکاندا و بەدەستهێنانی مراد لە کاتێکی کەمدا.
تینوێتی و تیر لە کاتی نێچیردا: ئاماژەیە بۆ پەرۆشی بۆ ڕزق، و گرتنی نێچیرەکە وەک "تێربوون و دەوڵەمەندی" لێکدەدرێتەوە.
٦. زانیاری زەروور (بارودۆخ و بڕ)
بارودۆخی تیرەکە (پێکا یان نەپێکا):
تیری پێکاو: مژدەی بەدیهاتنی ئاوات و سەرکەوتنی ڕەهایە.
تیری نەپێکاو: ئاگادارکردنەوەیە بۆ ئەوەی خەوبینەکە کەمێک زیاتر ورد بێت.
بڕ (تیری زۆر):
نیشانەی ئەوەیە چەندین دەرفەتی جیاوازی بۆ دەڕەخسێت و پێویستە باشترینیان هەڵبژێرێت.
خەونامەی تەنیا حاجی