لێکدانەوەی تەواوی خەونی: دز
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
دز لە مانا ئەرێنییەکەیدا هێمای "داخوازی ئافرەتێک" یان مژدەی "گەڕانەوەی کەسێکی ونبوو و مافێکی زەوتکراوە". ئەگەر دزێکی نەناسراو شتێک ببات، دەکرێت ئاماژە بێت بۆ "وەرگرتنی زانست و سوود" لە کەسێکی چاوەڕواننەکراو کە کاریگەری باش لەسەر ژیانت دادەنێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* دزینی ماڵ: ئاگادارکردنەوەیە لە نەخۆشی یان مەلەکولمەوت (ئەگەر شتی پەیوەست بە ژیان ببرێت)، یان نیشانەی بەفیڕۆدانی کاتە لە لایەن کەسانی ترەوە.
* دزینی پارە: ئاماژەیە بۆ "غەیبەت و قسەی خراپ" لە پشت سەر، یان فێڵێکی دارایی کە لە ئارادایە.
* دزینی جلوبەرگ: نیشانەی ئاشکرابوونی نهێنییەکان و تێکچوونی پارێزراوی و شکۆیە لە ناو خەڵکدا.
* بینینی دزێکی ناسراو: هۆشداریدانە لە فێڵبازی ئەو کەسە؛ دەبێت وریای بیت چونکە دەیەوێت سوودت لێ وەربگرێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: ڕاوەدوونان و گرتنی دز واتا سەرکەوتن لە دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکان و زاڵبوون بەسەر نەیاراندا.
- نەرێنی: دزینی کلیلەکان ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی کۆنترۆڵی کارەکان یان دواکەوتنی پڕۆژەیەکی گرنگ کە هیوای زۆرت لەسەر هەڵچنیبوو.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی "هاتنی داخوازی و هاوسەرگیرییە". بۆ خێزاندار، وەرگرتنی شتێک لە دز واتا گەیشتنی سوودێکی کتوپڕ.
- نەرێنی: دزینی زێڕەکان ئاماژەیە بۆ ماندووبوونی دەروونی و خەم، یان هەستکردن بە خورانی مافەکانت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لەگەڵ دز: نیشانەی ڕاهاتنە لەگەڵ کێشەکان یان مەترسی کەوتنە داوی فێڵێک؛ پێویستە وریاتر بیت.
- گریان و هاوارکردن بەسەر دزدا: مژدەی ئەوەیە مافت ناخورێت و دەتوانیت بەرگری لە خۆت بکەیت؛ خەمەکانت بە هاوکاری دەوروبەر کۆتایی دێن.
- تینوێتی و دزینی ئاو لە لایەن دزەوە: ئاماژەیە بۆ تینوێتی ئارامی و کاتی زیاتر؛ هەست دەکەیت ژیان خەریکە دەرفەتەکانت لێ دەدزێت.
دز لە مانا ئەرێنییەکەیدا هێمای "داخوازی ئافرەتێک" یان مژدەی "گەڕانەوەی کەسێکی ونبوو و مافێکی زەوتکراوە". ئەگەر دزێکی نەناسراو شتێک ببات، دەکرێت ئاماژە بێت بۆ "وەرگرتنی زانست و سوود" لە کەسێکی چاوەڕواننەکراو کە کاریگەری باش لەسەر ژیانت دادەنێت.
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* دزینی ماڵ: ئاگادارکردنەوەیە لە نەخۆشی یان مەلەکولمەوت (ئەگەر شتی پەیوەست بە ژیان ببرێت)، یان نیشانەی بەفیڕۆدانی کاتە لە لایەن کەسانی ترەوە.
* دزینی پارە: ئاماژەیە بۆ "غەیبەت و قسەی خراپ" لە پشت سەر، یان فێڵێکی دارایی کە لە ئارادایە.
* دزینی جلوبەرگ: نیشانەی ئاشکرابوونی نهێنییەکان و تێکچوونی پارێزراوی و شکۆیە لە ناو خەڵکدا.
* بینینی دزێکی ناسراو: هۆشداریدانە لە فێڵبازی ئەو کەسە؛ دەبێت وریای بیت چونکە دەیەوێت سوودت لێ وەربگرێت.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: ڕاوەدوونان و گرتنی دز واتا سەرکەوتن لە دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکان و زاڵبوون بەسەر نەیاراندا.
- نەرێنی: دزینی کلیلەکان ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی کۆنترۆڵی کارەکان یان دواکەوتنی پڕۆژەیەکی گرنگ کە هیوای زۆرت لەسەر هەڵچنیبوو.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: بۆ سەڵت مژدەی "هاتنی داخوازی و هاوسەرگیرییە". بۆ خێزاندار، وەرگرتنی شتێک لە دز واتا گەیشتنی سوودێکی کتوپڕ.
- نەرێنی: دزینی زێڕەکان ئاماژەیە بۆ ماندووبوونی دەروونی و خەم، یان هەستکردن بە خورانی مافەکانت.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لەگەڵ دز: نیشانەی ڕاهاتنە لەگەڵ کێشەکان یان مەترسی کەوتنە داوی فێڵێک؛ پێویستە وریاتر بیت.
- گریان و هاوارکردن بەسەر دزدا: مژدەی ئەوەیە مافت ناخورێت و دەتوانیت بەرگری لە خۆت بکەیت؛ خەمەکانت بە هاوکاری دەوروبەر کۆتایی دێن.
- تینوێتی و دزینی ئاو لە لایەن دزەوە: ئاماژەیە بۆ تینوێتی ئارامی و کاتی زیاتر؛ هەست دەکەیت ژیان خەریکە دەرفەتەکانت لێ دەدزێت.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (د)