لێکدانەوەی تەواوی خەونی: درۆکردن
١. واتای گشتی (ئەرێنی):
لێکدانەوەی ئەرێنی بۆ درۆ زۆر کەمە؛ تەنها لە حاڵەتێکدا نەبێت کە بۆ ئاشتکردنەوەی خەڵک یان دوورخستنەوەی زیان بێت لە بێتاوانێک. لەم کاتەدا نیشانەی "زیرەکی و بەکارهێنانی عەقڵە بۆ چارەسەری کێشەکان".
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* درۆکردن لە خەوندا: هۆشدارییە لە تووشبوون بە فیتنە و لادان لە ڕاستی؛ ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی کارێکی نادروست یان شایەتی ناڕاست لە واقیعدا.
* درۆکردن دەربارەی ئایین: ئاماژەیە بۆ کوفری نیعمەت یان تێوەگلان لە گوناهێکی گەورە کە پێویستی بە تەوبەی خێرا هەیە.
* بینی کەسێک درۆت لەگەڵ دەکات: نیشانەی بوونی کەسێکی فێڵبازە لە دەوروبەرت کە بە قسەی بریقەدار دەیەوێت زیانت پێ بگەیەنێت.
* ئاشکرابوونی درۆ: ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی شکۆ و ناوبانگ لەناو خەڵکدا بەهۆی هەڵەیەکی ڕابردووەوە.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: پەشیمانبوونەوە لە درۆ و وتنی ڕاستی مژدەی سەرکەوتن بەسەر نەفس و گەڕانەوەیە بۆ سەرکەوتن.
- نەرێنی: نیشانەی شکستهێنانە لە بازرگانی یان کار بەهۆی نەمانی متمانە، یان خواردنی مافی کەسێک.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: درۆ بۆ گاڵتەوگەمە نیشانەی ئەوەیە ژیان زۆر بە قورسی وەردەگرێت و پێویستی بە کەمێک ئارامی هەیە.
- نەرێنی: ئاماژەیە بۆ بوونی دووڕوویی لە دەوروبەر؛ درۆی هاوسەر لە خەوندا نیشانەی گومان و دڵەڕاوکێیە لە پەیوەندییەکەدا.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی درۆکردن: نیشانەی خراپی دڵ و بێباکی بەرامبەر هەڵەکانە؛ زەنگێکی مەترسیدارە بۆ پێداچوونەوە بە ئەخلاق.
- گریانی قووڵ دوای درۆکردن: مژدەی ئەوەیە ویژدانی خەوبینەکە زیندووە و ئەم پەشیمانییە دەبێتە هۆی پاکبوونەوە لە هەڵەکان.
- تینوێتی و درۆکردن دەربارەی ئاو: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "ڕاستگۆیی و پاکی" لەناو ژینگەیەکدا کە پڕە لە فێڵ و تەڵە.
لێکدانەوەی ئەرێنی بۆ درۆ زۆر کەمە؛ تەنها لە حاڵەتێکدا نەبێت کە بۆ ئاشتکردنەوەی خەڵک یان دوورخستنەوەی زیان بێت لە بێتاوانێک. لەم کاتەدا نیشانەی "زیرەکی و بەکارهێنانی عەقڵە بۆ چارەسەری کێشەکان".
٢. لایەنی نەرێنی و ئاگادارکردنەوە:
* درۆکردن لە خەوندا: هۆشدارییە لە تووشبوون بە فیتنە و لادان لە ڕاستی؛ ئاماژەیە بۆ ئەنجامدانی کارێکی نادروست یان شایەتی ناڕاست لە واقیعدا.
* درۆکردن دەربارەی ئایین: ئاماژەیە بۆ کوفری نیعمەت یان تێوەگلان لە گوناهێکی گەورە کە پێویستی بە تەوبەی خێرا هەیە.
* بینی کەسێک درۆت لەگەڵ دەکات: نیشانەی بوونی کەسێکی فێڵبازە لە دەوروبەرت کە بە قسەی بریقەدار دەیەوێت زیانت پێ بگەیەنێت.
* ئاشکرابوونی درۆ: ئاماژەیە بۆ لەدەستدانی شکۆ و ناوبانگ لەناو خەڵکدا بەهۆی هەڵەیەکی ڕابردووەوە.
٣. بۆ پیاو (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: پەشیمانبوونەوە لە درۆ و وتنی ڕاستی مژدەی سەرکەوتن بەسەر نەفس و گەڕانەوەیە بۆ سەرکەوتن.
- نەرێنی: نیشانەی شکستهێنانە لە بازرگانی یان کار بەهۆی نەمانی متمانە، یان خواردنی مافی کەسێک.
٤. بۆ ئافرەت (سەڵت و خێزاندار):
- ئەرێنی: درۆ بۆ گاڵتەوگەمە نیشانەی ئەوەیە ژیان زۆر بە قورسی وەردەگرێت و پێویستی بە کەمێک ئارامی هەیە.
- نەرێنی: ئاماژەیە بۆ بوونی دووڕوویی لە دەوروبەر؛ درۆی هاوسەر لە خەوندا نیشانەی گومان و دڵەڕاوکێیە لە پەیوەندییەکەدا.
٥. کاریگەری بارودۆخ (پێکەنین، گریان، تینوێتی):
- پێکەنین لە کاتی درۆکردن: نیشانەی خراپی دڵ و بێباکی بەرامبەر هەڵەکانە؛ زەنگێکی مەترسیدارە بۆ پێداچوونەوە بە ئەخلاق.
- گریانی قووڵ دوای درۆکردن: مژدەی ئەوەیە ویژدانی خەوبینەکە زیندووە و ئەم پەشیمانییە دەبێتە هۆی پاکبوونەوە لە هەڵەکان.
- تینوێتی و درۆکردن دەربارەی ئاو: ئاماژەیە بۆ تینوێتی "ڕاستگۆیی و پاکی" لەناو ژینگەیەکدا کە پڕە لە فێڵ و تەڵە.
خەونامەی تەنیا حاجی - پیتی (د)